Θετικά με επιπλέον όρους και κατά πλειοψηφία, γνωμοδότησε το Περιφερειακό Συμβούλιο Ηπείρου στη συνεδρίαση της Τρίτης 16 Ιουνίου για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Ένα από τα καίρια χαρακτηριστικά του, είναι η εισαγωγή περιορισμών εγκατάστασης αιολικών σταθμών σε περιοχές υψηλού υψομέτρου (άνω των 1.200 m) που συνιστά σημαντική θετική εξέλιξη, ιδίως για ορεινές Περιφέρειες όπως η Ήπειρος, κάτι που αποτελούσε και θέση του Περιφερειακού Συμβουλίου Ηπείρου. «Εμείς κατά καιρούς λέγαμε σε όλους και στον Πρωθυπουργό, ότι τα 1200 είναι υψόμετρο που από εκεί και πάνω δεν πρέπει να γίνει τίποτα», υπογράμμισε στην παρέμβασή του ο Περιφερειάρχης Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο οποίος έθεσε και το θέμα των ανταποδοτικών τελών προς τις τοπικές κοινωνίες όπου αναπτύσσονται οι ΑΠΕ.
Ο Αντιπεριφερειάρχης, αρμόδιος για θέματα Περιβάλλοντος Βασίλης Γοργόλης, εισηγούμενος το θέμα και αναπτύσσοντας την υπηρεσιακή εισήγηση, μεταξύ άλλων αναφέρει τα εξής:
«Οι ορεινοί όγκοι της Πίνδου, των Τζουμέρκων, του Σμόλικα, του Γράμμου και λοιπών περιοχών της Ηπείρου αποτελούν περιοχές εξαιρετικά υψηλής περιβαλλοντικής και τοπιακής αξίας, φιλοξενούν κρίσιμα ενδιαιτήματα ειδών προστασίας και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της οικολογικής συνδεσιμότητας.
Η πρόβλεψη αυτή κινείται προς θετική κατεύθυνση, αν και, όπως αναλύεται παρακάτω, η Περιφέρεια Ηπείρου θεωρεί ότι το απλό υψομετρικό όριο δεν επαρκεί από μόνο του για την ουσιαστική προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων», υπογραμμίστηκε στη διάρκεια της συνεδρίασης.
Η Περιφέρεια Ηπείρου υποστηρίζει σταθερά την ενεργειακή μετάβαση της χώρας και αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην επίτευξη των Εθνικών και Ευρωπαϊκών στόχων για το κλίμα και την ενέργεια.
Ταυτόχρονα, θεωρεί ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν μπορεί να πραγματοποιείται αποκομμένα από τις αρχές της χωρικής δικαιοσύνης, της περιβαλλοντικής φέρουσας ικανότητας, της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της κοινωνικής συναίνεσης.
Η Ήπειρος, ως Περιφέρεια ιδιαίτερης ορεινότητας, υψηλής οικολογικής αξίας, εκτεταμένων προστατευόμενων περιοχών και ισχυρής εξάρτησης από το φυσικό τοπίο, απαιτεί ειδική και περισσότερο προσεκτική χωρική προσέγγιση.
Η ίδια η πρόσφατη επιστημονική τεκμηρίωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας μέσω των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ 11Α/11Β) αναδεικνύει αυξημένες οικολογικές ευαισθησίες, πιέσεις και ανάγκη διαφοροποιημένης προστασίας σε σημαντικό μέρος της Περιφέρειας.»
Κατά συνέπεια, η Περιφέρεια Ηπείρου θεωρεί ότι:
Η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ στην Ήπειρο πρέπει να πραγματοποιείται με αυξημένες ασφαλιστικές δικλείδες, ουσιαστική περιβαλλοντική τεκμηρίωση, πραγματική αξιολόγηση του αιολικού δυναμικού, συνεκτίμηση των πορισμάτων των ΕΠΜ και αυστηρή προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων και του τοπίου».
Φωτοβολαταϊκά εκτός παραγωγικών εκτάσεων
«Παράλληλα, απαιτείται η διασφάλιση της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και των βοσκήσιμων γαιών, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να μην πραγματοποιηθεί σε βάρος της πρωτογενούς παραγωγής και της κτηνοτροφικής δραστηριότητας της Περιφέρειας.
Η Περιφέρεια Ηπείρου θεωρεί ότι το προτεινόμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τις προβλέψεις του σχετικά με τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε γεωργικές γαίες υψηλής παραγωγικότητας και σε εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για βόσκηση.
Η γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας αποτελεί φυσικό πόρο στρατηγικής σημασίας για τη διασφάλιση της επισιτιστικής επάρκειας, τη διατήρηση της πρωτογενούς παραγωγής και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών οικονομιών. Παράλληλα, οι βοσκήσιμες γαίες αποτελούν βασική παραγωγική υποδομή για την ανάπτυξη της εκτατικής και ημιεκτατικής κτηνοτροφίας, η οποία συνιστά θεμελιώδη οικονομική δραστηριότητα της Περιφέρειας Ηπείρου και στηρίζει την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας και προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης.
Η αυξανόμενη ζήτηση γης για την εγκατάσταση μεγάλων φωτοβολταϊκών σταθμών δημιουργεί πιέσεις στις διαθέσιμες παραγωγικές εκτάσεις και ενδέχεται να οδηγήσει σε σταδιακή συρρίκνωση του γεωργικού και κτηνοτροφικού χώρου, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η πρωτογενής παραγωγή αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται:
- να δοθεί προτεραιότητα στη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε υποβαθμισμένες, εγκαταλελειμμένες ή ανθρωπογενώς αλλοιωμένες εκτάσεις,
- να περιοριστεί κατά το δυνατόν η ανάπτυξη εκτεταμένων φωτοβολταϊκών πάρκων σε γαίες υψηλής παραγωγικότητας,
- να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη συνέχιση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας σε θεσμοθετημένους ή λειτουργικά χρησιμοποιούμενους βοσκότοπους,
- να ενισχυθεί η εφαρμογή αγροβολταϊκών συστημάτων (agrivoltaics), όπου τεκμηριώνεται η παράλληλη συνέχιση της γεωργικής ή κτηνοτροφικής δραστηριότητας,
- να εξετάζεται ειδικά, κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση, η σωρευτική απώλεια γεωργικών και βοσκήσιμων εκτάσεων σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας.
Ιδιαίτερα για την Περιφέρεια Ηπείρου, όπου η αιγοπροβατοτροφία και η παραγωγή προϊόντων ΠΟΠ αποτελούν βασικούς αναπτυξιακούς πυλώνες, κρίνεται αναγκαία η θέσπιση πρόσθετων δικλείδων προστασίας για τις βοσκήσιμες γαίες, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να μην πραγματοποιηθεί σε βάρος της βιωσιμότητας του πρωτογενούς τομέα και της κοινωνικοοικονομικής συνοχής των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών.
To τοπίο της Ηπείρου
Η Περιφέρεια Ηπείρου θεωρεί ότι το τοπίο της περιοχής συνιστά στρατηγικό φυσικό και αναπτυξιακό κεφάλαιο, το οποίο δεν δύναται να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως αισθητικό χαρακτηριστικό.
Οι ορεινοί όγκοι της Πίνδου, τα Τζουμέρκα, το Ζαγόρι, ο Σμόλικας, ο Λάκμος και οι λοιπές ορεινές ενότητες αποτελούν στοιχεία της ταυτότητας της Περιφέρειας και βασικούς πόλους ανάπτυξης δραστηριοτήτων, φυσιολατρικού τουρισμού, ορειβατικού και περιπατητικού τουρισμού, πολιτιστικού και γαστρονομικού τουρισμού, τοπικής επιχειρηματικότητας μικρής κλίμακας.
Η αλλοίωση του ορεινού τοπίου, ιδίως μέσω εκτεταμένων παρεμβάσεων επί κορυφογραμμών, ενδέχεται να προκαλέσει δυσανάλογες επιπτώσεις τόσο στη φυσική φυσιογνωμία της περιοχής όσο και στην αναπτυξιακή της προοπτική.
Η Περιφέρεια Ηπείρου θεωρεί αναγκαία:
Την υποχρεωτική εκπόνηση ειδικών μελετών οπτικής επίδρασης και σωρευτικής οπτικής επίδρασης (viewshed analysis και cumulative visual impact assessment) για έργα που χωροθετούνται, σε ορεινές κορυφογραμμές, πλησίον περιοχών Natura 2000, πλησίον προστατευόμενων οικισμών, σε περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους ή υψηλής τουριστικής αξίας.
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται σε περιοχές όπως: Ζαγόρι, Τζουμέρκα, Κεντρική Πίνδος, περιοχές γειτνίασης με εθνικά πάρκα.
Η Περιφέρεια θεωρεί ότι η προστασία του τοπίου συνιστά αναπόσπαστο στοιχείο βιώσιμης ανάπτυξης και όχι δευτερεύουσα παράμετρο χωροθέτησης».
