Το Σχέδιο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Άμεσης/Βραχείας Διαχείρισης των Συνεπειών από την εκδήλωση σεισμών, με την κωδική ονομασία «ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ 2» συζήτησε και ενέκρινε το Δημοτικό Συμβούλιο Ιωαννίνων στη συνεδρίαση της Δευτέρας, παρουσία του Ομότιμου Καθηγητή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Προέδρου του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), Ευθύμιου Λέκκα, καθώς και του Αναπληρωτή Καθηγητή Μανώλη Σκούρτσου.
Το σχέδιο αυτό αποτελεί τμήμα του Εφαρμοσμένου Ερευνητικού Έργου με τίτλο «Επικαιροποίηση – Βελτιστοποίηση Σχεδίων Πολιτικής Προστασίας σε Περίοδο Εξελισσόμενης Κλιματικής Κρίσης στο Δήμο Ιωαννιτών», που εκπονήθηκε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών για λογαριασμό του Δήμου.
Κακή διαχείριση της συζήτησης με θέματα που προηγήθηκαν δεν επέτρεψε παρά μια αγχώδη τοποθέτηση-ενημέρωση εκ μέρους του καθηγητή και προέδρου του ΟΑΣΠ, αφού το θέμα ξεκίνησε να συζητείται με μεγάλη καθυστέρηση και ο κ. Λέκκας έπρεπε να αποχωρήσει για την Αθήνα.
Η πρόταση του κ. Λέκκα ήταν στο τέλος της συζήτησης, να παρουσιαστεί η συγκεκριμένη μελέτη στο ευρύ κοινό, σε φορείς, και σε σχολεία της περιοχής για να γίνουν άπαντες κοινωνοί αυτής της γνώσης, όπως επίσης να εκτελεστεί και μια ευρεία άσκηση με τη συμμετοχή κοινού, όπως συνέβη πρόσφατα στην Κρήτη
Τι περιλαμβάνει το συνολικό έργο
Το συνολικό ερευνητικό έργο που έχει αναθέσει Δήμος, μαζί με το σχέδιο του “Εγκέλαδου ΙΙ”, καλύπτει τρία επίπεδα – πρόληψη, ετοιμότητα και άμεση επέμβαση-αποκατάσταση – και συμπεριλαμβάνει σε τίτλους:
- Ανάλυση και εκτίμηση κινδύνου για όλα τα φυσικά φαινόμενα
- Εκτίμηση τρωτότητας υποδομών και δικτύων
- Προσδιορισμό περιοχών πλημμυρικού κινδύνου
- Εκτίμηση κινδύνου δασικών πυρκαγιών και καταιγίδων
- Αποτύπωση σεισμικών εστιών στην περιοχή
- Χάρτες και οδούς διαφυγής, καθώς και χώρους συγκέντρωσης πολιτών.
Η εισήγηση για το “Εγκέλαδος ΙΙ”
Εισηγητής από τη Δημοτική Αρχή για το σχέδιο «ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ 2» ήταν ο Αντιδήμαρχος Μάκης Χρυσοστόμου ο οποίος υπογράμμισε ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής, της υγείας και των υποδομών αποτελεί ύψιστη ευθύνη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επισημαίνοντας ότι η πρόσφατη σεισμική δραστηριότητα ανέδειξε στην πράξη τη σημασία της ετοιμότητας και της άμεσης ενεργοποίησης των μηχανισμών.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι με αφορμή τον πρόσφατο σεισμό ενεργοποιήθηκε άμεσα ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας, κινητοποιήθηκαν οι υπηρεσίες του Δήμου και πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι σε σχολικές μονάδες, δημοτικά κτίρια και υποδομές, σε διαρκή συνεργασία με αρμόδιους κρατικούς και επιστημονικούς φορείς, ενώ παράλληλα ενεργοποιήθηκαν διαδικασίες καταγραφής και αποτίμησης πιθανών ζημιών.
Τέλος σημείωσε ότι, κατόπιν αιτήματος του Δήμου, η περιοχή κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, ώστε να ενεργοποιηθούν οι απαραίτητοι μηχανισμοί αντιμετώπισης συνεπειών και αποκατάστασης.
Η αντιπολίτευση
Υψηλοί τόνοι επικράτησαν γύρω από τη συζήτηση του σχεδίου “ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ 2”, ωστόσο ψηφίστηκε με αυξημένη πλειοψηφία, μειοψηφούσης μόνο της Όλυς Τσουμάνη.
Στην παρέμβασή της η Τατιάνα Καλογιάννη, υποστήριξε ότι η επικαιροποίηση έρχεται με σημαντική καθυστέρηση και έχει κυρίως τυπικό χαρακτήρα, χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις. Όπως ανέφερε, πρόκειται ουσιαστικά για αναπαραγωγή του πρότυπου σχεδίου του υπουργείου, γεγονός που υποβαθμίζει τη σημασία της συζήτησης. Έθεσε ως βασικό ζήτημα την ανάγκη ουσιαστικής πρόληψης, τονίζοντας ότι μετά τη σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή, η προτεραιότητα θα έπρεπε να είναι ο αντισεισμικός έλεγχος και η θωράκιση των υποδομών, ιδίως των σχολικών κτιρίων. Παράλληλα, έθεσε ερωτήματα για την πορεία των προσεισμικών ελέγχων, την κατάσταση των παλαιών κτιρίων και τη συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών, επισημαίνοντας ότι η πολιτική προστασία δεν εξαντλείται σε σχέδια, αλλά απαιτεί συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Το σχέδιο και οι προβλέψεις του
Ο καθηγητής Ε. Λέκκας, με αφετηρία την εκτεταμένη εμπειρία του από 60 αποστολές σε καταστροφές διεθνώς – σεισμούς, ηφαίστεια, πλημμύρες, κατολισθήσεις και τεχνολογικά ατυχήματα – υπογράμμισε ότι η εξελισσόμενη κλιματική κρίση επιβάλλει νέο επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ επεσήμανε τα κύρια προβλήματα των ΟΤΑ στον τομέα αυτό, με πρωταρχικό την απουσία ανάλυσης και εκτίμησης κινδύνου, κάτι που πλέον επιβάλλεται και από τον νέο νόμο που ψηφίστηκε πριν από 20 μέρες. «Με copy paste δε γίνεται», τόνισε χαρακτηριστικά.
“Το σχέδιο αποτελεί ένα συγκροτημένο επιχειρησιακό “εγχειρίδιο” που οργανώνει την απόκριση του Δήμου και των εμπλεκόμενων φορέων στις κρίσιμες ώρες και ημέρες μετά από ένα σεισμικό συμβάν, με στόχο την άμεση αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και τη βραχεία διαχείριση συνεπειών”, τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Λέκκας.
Ο σκοπός του σχεδίου, όπως το παρουσίασε ο καθηγητής είναι η άμεση και συντονισμένη απόκριση σε τοπικό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί η προστασία της ζωής, της υγείας και της περιουσίας των πολιτών, καθώς και η προστασία περιβάλλοντος και υποδομών, με προϋπόθεση τη συνεργασία των εμπλεκομένων. Μεταξύ των βασικών αντικειμενικών στόχων του σχεδίου περιλαμβάνονται:
– ο προσδιορισμός ρόλων και αρμοδιοτήτων όλων των εμπλεκομένων φορέων σε όλες τις φάσεις κινητοποίησης,
– η δρομολόγηση προπαρασκευαστικών μέτρων που ενισχύουν την ετοιμότητα ανθρώπινου δυναμικού και μέσων,
– η συντονισμένη δράση για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και τη βραχεία διαχείριση συνεπειών.
Στο σκέλος της ανάλυσης κινδύνου και των παραδοχών, το σχέδιο επισημαίνει ότι ο Δήμος Ιωαννιτών εντάσσεται σε ζώνες Ι και ΙΙ σεισμικής επικινδυνότητας, ενώ λαμβάνει υπόψη ότι οι σεισμοί εκδηλώνονται συνήθως χωρίς σαφή προειδοποίηση, με δυνατότητα πρόκλησης σημαντικών επιπτώσεων (τραυματισμοί, καταρρεύσεις, ζημιές σε δίκτυα/υποδομές) αλλά και επαγόμενων φαινομένων (όπως κατολισθήσεις, διαρροές επικίνδυνων υλικών κ.ά.).
Το σχέδιο οργανώνει τον τρόπο με τον οποίο, μετά από σεισμό, κινητοποιούνται οι φορείς πολιτικής προστασίας και παρέχει συντονιστικές οδηγίες ώστε η δράση να είναι ενιαία και συγχρονισμένη.
Σημαντικό εργαλείο συνεργασίας αποτελεί το Τοπικό Επιχειρησιακό Συντονιστικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΤΕΣΟΠΠ), το οποίο προβλέπεται να συγκαλείται σε ετήσια βάση ή όποτε απαιτηθεί (ενδεικτικά, σε περίπτωση τροποποίησης του σχεδίου), ενισχύοντας τη θεσμική συνεργασία με φορείς και εθελοντικές οργανώσεις.
Το σχέδιο περιγράφει τα διαθέσιμα μέσα επικοινωνίας του Δήμου και ρυθμίζει τη ροή ενημέρωσης και κινητοποίησης. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, αξιοποίηση τηλεφωνικών γραμμών, καθώς και συνεργασία με την Ένωση Ραδιοερασιτεχνών Ιωαννίνων, που μπορεί – μετά από ενεργοποίηση – να συνδράμει στις επικοινωνίες.
Παράλληλα, προβλέπεται λειτουργία τηλεφωνικού κέντρου για καταγραφή προβλημάτων, αιτημάτων άμεσης προσωρινής διαμονής, αιτημάτων μετασεισμικών ελέγχων κατοικιών και παροχή πληροφοριών για διαδικασίες οικονομικής ενίσχυσης.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τη διαχείριση χώρων καταφυγής.
Το σχέδιο εξειδικεύει τη διαχείριση της άμεσης προσωρινής διαμονής και προβλέπει κλιμάκωση συνεργασίας Δήμου–Περιφέρειας–κεντρικής διοίκησης όταν οι διαθέσιμοι χώροι δεν επαρκούν, καθώς και δυνατότητες υποστήριξης κατά τα πρώτα 24ωρα.
Τι δείχνουν τα δεδομένα για τη σεισμικότητα των Ιωαννίνων
Αναφορικά με τη σεισμικότητα, ο κ. Λέκκας επισήμανε ότι η περιοχή παρουσιάζει ανάλογη δραστηριότητα με εκείνη του 2016, με τις σεισμικές εστίες να εντοπίζονται σε διάταξη βορρά-νότου. Ευνοϊκό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι τα εστιακά βάθη ξεπερνούν τα 5 χιλιόμετρα, κάτι που μειώνει σημαντικά τις επιφανειακές καταστροφές.
Για το επόμενο διάστημα, εκτίμησε ότι τα φαινόμενα θα συνεχιστούν με μικρά μεγέθη, ενώ χαρακτήρισε πολύ απίθανη την εκδήλωση σεισμού άνω των 5,4 Ρίχτερ, χωρίς ωστόσο να προσδιορίσει χρονικό ορίζοντα.
