Με σαφείς αιχμές για το ρόλο και τη στάση της Διαχειριστικής Αρχής του Προγράμματος “Ήπειρος” ως προς την εξάμηνη παράταση που ζητήθηκε (και δόθηκε τρίμηνη) για να ωριμάσουν τρία έργα του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) ήταν η χθεσινή απάντηση της Δημοτικής Αρχής Ιωαννίνων σε όσα υποστήριξε στην ανακοίνωσή της η πρώτη περί στενού χρονοδιαγράμματος και την ανάγκη τήρησης του Κανόνα ν+3 για τις απορροφήσεις πόρων. Ο αντίλογος του Δήμου είναι ότι η υλοποίηση μεγάλων έργων αποτελεί πρωτίστως μια πολιτική διαδικασία, επιδιώκει να υποβάλλει πλήρως ώριμα έργα κάτι που δεν εξαρτάται μόνο από τον ίδιο αλλά και από εμπλεκόμενους φορείς και υπηρεσίες και ότι μοναδικός αρμόδιος φορέας για επιλογή και προτεραιοποίηση είναι η εκλεγμένη Δημοτική Αρχή και ο ρόλος της Διαχειριστικής είναι να υποστηρίζει τεχνικά και να συνεργάζεται. Τα επίμαχα έργα που είναι σε καλό στάδιο ωρίμανσης και ζητείται η εξάμηνη παράταση (άλλοι τρεις μήνες ουσιαστικά) για υποβολή και υλοποίηση, είναι το δημοτικό πάρκινγκ, η πλατεία Χατζή και ο παραλίμνιος ποδηλατόδρομος, ενώ έχουν υποβληθεί οι προτάσεις για αναπλάσεις σχολικών αυλών και βιοκλιματικά σχολεία. Ουσιαστικά από τα περίπου 40 εκ. ευρώ του νέου ΣΒΑΑ, τα μισά πήγαν για έργα του προηγούμενου, όπως ο μεγάλος δακτύλιος που δεν είχε προχωρήσει.
Τόσο ο Δήμαρχος Θωμάς Μπέγκας, όσο και αντιδήμαρχος προγραμματισμού Θωμάς Γιωτίτσας παρουσιάζοντας χθες έναν πρώτο απολογισμό για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα που υλοποιεί, ενέταξε, ή θα υποβάλλει μίλησαν για σαφή στρατηγική, συστηματικό προγραμματισμό και απόλυτο σεβασμό στους ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους. Και πάντως τρεις επιπλέον μήνες, όπως αναρωτήθηκε ο Δήμαρχος θα αναστάτωναν τη Διαχειριστική Αρχή;
Οι ευρωπαϊκοί πόροι στηρίζουν τα έργα
Ο κ. Μπέγκας στην τοποθέτησή του επισήμανε ότι η σημερινή πραγματικότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης χαρακτηρίζεται από υποχρηματοδότηση και σοβαρή υποστελέχωση, ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο τα Γιάννενα αλλά το σύνολο των Δήμων της χώρας.
Όπως τόνισε, το ζήτημα αυτό επηρεάζει άμεσα κρίσιμες και νευραλγικές υπηρεσίες, όπως ο προγραμματισμός, τα τεχνικά έργα και τα οικονομικά.
“Παρ’ όλα αυτά, η Δημοτική Αρχή δίνει καθημερινά τη μάχη ώστε να διασφαλίσει την ένταξη όσο το δυνατόν περισσότερων έργων σε χρηματοδοτικά προγράμματα, κυρίως ευρωπαϊκά, αλλά και σε κάθε άλλο διαθέσιμο εργαλείο», σημείωσε ο κ. Μπέγκας.
Ο Δήμαρχος υπογράμμισε ότι, με δεδομένο τον περιορισμό των εθνικών πόρων, οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις αποτελούν σήμερα τη βασική –και πολλές φορές τη μοναδική– δυνατότητα για να προχωρήσουν έργα ουσίας που έχει ανάγκη ο τόπος. Επισήμανε, επίσης, ότι η πορεία ωρίμανσης και υλοποίησης των έργων δεν είναι μια απλή διαδικασία, καθώς εξαρτάται τόσο από την τεχνική όσο και από τη διαχειριστική ωρίμανση, αναδεικνύοντας την ανάγκη συνυπευθυνότητας και συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Οι τρεις μήνες θα έφερναν αναστάτωση;
«Η ευθύνη δεν είναι μονομερής», σημείωσε χαρακτηριστικά, ο κ. Μπέγκας επισημαίνοντας ότι σε έργα με ιδιαίτερο χαρακτήρα, όπως τα πολιτιστικά, εμπλέκονται ο Δήμος, οι Διαχειριστικές Αρχές και τα συναρμόδια Υπουργεία.
«Για να υπάρξουν αποτελέσματα, απαιτείται κουλτούρα συνεργασίας, καλή θέληση και συνεννόηση, χωρίς παιχνίδια ισχύος και μεταθέσεις ευθυνών, αλλά με κοινό και ξεκάθαρο στόχο την ανάπτυξη του Δήμου Ιωαννιτών», τόνισε ο δήμαρχος.
Αναφερόμενος ειδικότερα στο θέμα που προέκυψε με το ΣΒΑΑ, δεν έκρυψε την ενόχλησή του και την απορία του για την άρνηση να δοθεί εξάμηνη παράταση:
«Ζητήσαμε και οι τέσσερις δήμοι μια παράταση 6 μηνών για να υπάρξει μια πληρότητα μελετών. Πήραμε μια απάντηση από την Διαχειριστική Αρχή με μεγάλη καθυστέρηση στην οποία μάλιστα αναφέρεται ότι με το κλείσιμο των προσκλήσεων για την ΒΑΑ αυτές δεν θα ανοίξουν ξανά. Επιφυλασσόμαστε να δούμε βάση ποιου νομικού πλαισίου ισχύει αυτό διότι είναι κάτι που το αντιμετωπίζουμε για πρώτη φορά. Η εμπειρία μας από προηγούμενες προγραμματικές περιόδους λέει ότι οι προσκλήσεις αυτές κλείνουν και ανοίγουν ξανά. Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω πως 3 μήνες ακόμα παράτασης μέσα στο 2026 θα αναστάτωναν την λειτουργία της Διαχειριστικής Αρχής, με το ΕΣΠΑ να ολοκληρώνεται στα τέλη του 2029;».
Αρμόδια για επιλογές η Δημοτική Αρχή
Ο αντιδήμαρχος Προγραμματισμού Θωμάς Γιωτίτσας τόνισε ότι το θέμα έχει λάβει ευρείες διαστάσεις το τελευταίο διάστημα, και ξεκαθάρισε με κατηγορηματικό τρόπο ότι «μοναδικός αρμόδιος φορέας για την επιλογή και την προτεραιοποίηση των έργων που υλοποιούνται μέσω της ΣΒΑΑ είναι η εκλεγμένη Δημοτική Αρχή». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο ρόλος των Διαχειριστικών Αρχών είναι η τεχνική υποστήριξη των Δήμων και ο συνσχεδιασμός και χρονοπρογραμματισμός των προσκλήσεων, σε διαρκή και ουσιαστική συνεργασία μαζί τους.
Ως προς τη σημασία της έγκαιρης απορρόφησης των ευρωπαϊκών πόρων, σημείωσε ότι αν οποιαδήποτε Διαχειριστική Αρχή αγωνιά για την αποτελεσματική υλοποίηση των παρεμβάσεων, αυτό ισχύει «στο πολλαπλάσιο» για τη Δημοτική Αρχή Ιωαννίνων. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «για εμάς τα έργα δεν είναι μόνο δείκτες και αριθμοί, ούτε μπαίνουν σε τεχνοκρατικά καλούπια», υπογραμμίζοντας ότι η ωρίμανση και η υλοποίηση των μεγάλων έργων συνιστούν μια βαθύτατα πολιτική διαδικασία.
Προϋπόθεση οι άρτιες μελέτες και οι αδειοδοτήσεις
Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία των έργων αποτελεί η επιστημονικά και τεχνικά άρτια εκπόνηση των μελετών, καθώς και η έγκαιρη επίλυση ιδιοκτησιακών, πολεοδομικών, περιβαλλοντικών και λοιπών εκκρεμοτήτων, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα και καθυστερήσεις στην υλοποίηση. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι στο παρελθόν υπήρξαν σημαντικά έργα, ακόμη και με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, τα οποία «δεν κατάφεραν ποτέ να φτάσουν καν στη φάση των μελετών», λόγω προχειρότητας στον αρχικό σχεδιασμό.
«Η Δημοτική μας Αρχή έχει πάρει συνειδητά την απόφαση να μην επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος», τόνισε, προσθέτοντας ότι τα μεγάλα έργα έχουν και μεγάλες απαιτήσεις, όχι μόνο σε επίπεδο μελετών αλλά και στον συνολικό έλεγχο από την αρχή, ώστε να προλαμβάνονται δυσάρεστες εκπλήξεις που οφείλονται σε διαχρονικές ελλείψεις ή ανεπαρκή τεχνικά υπόβαθρα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συμμετοχή των πολιτών στον σχεδιασμό των έργων, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή της Δημοτικής Αρχής.
Αναγκαία τροποποίηση
Παράλληλα, ο κ. Γιωτίτσας εξήγησε ότι για τους παραπάνω λόγους κρίθηκε αναγκαία η τροποποίηση σε αρκετά σημεία της αρχικά εγκεκριμένης ΒΑΑ, καθώς και η σωστή ενσωμάτωση των τεσσάρων μεταφερόμενων έργων από την προηγούμενη ΒΑΑ. Υπενθύμισε ότι από τα συνολικά 40 εκατ. ευρώ, περίπου τα μισά είχαν ήδη δεσμευτεί για έργα που έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο, με κυριότερο τον μεγάλο δακτύλιο, γεγονός που περιόρισε ασφυκτικά τις δυνατότητες νέων παρεμβάσεων, ενώ τέλος, θύμισε ότι έπρεπε να διασφαλιστεί και η απαιτούμενη περιβαλλοντική συνεισφορά, ύψους 30% επί του συνολικού προϋπολογισμού.
Η Τεχνική Βοήθεια
Απαντώντας στη Διαχειριστική Αρχή για καθυστερημένη ανταπόκριση των δήμων στην αξιοποίηση της Τεχνικής Βοήθειας (1 εκ. ευρώ) είπε ότι η νέα ΒΑΑ, εγκρίθηκε από την ΕΥΔ Ηπείρου στις 3 Δεκεμβρίου 2024 και επισήμανε ότι η ενεργοποίηση της Τεχνικής Βοήθειας δεν μπορούσε να γίνει άμεσα, καθώς πρόκειται για διαδικασία με σύνθετο νομικό πλαίσιο και αυστηρές προϋποθέσεις επιλογής συνεργατών. Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι η Τεχνική Βοήθεια δεν αποτελεί το μοναδικό εργαλείο ωρίμανσης μελετών, καθώς «η δουλειά έχει ήδη ξεκινήσει εδώ και καιρό από τις ίδιες τις υπηρεσίες του Δήμου».
Να επικρατήσει η λογική
Ως απόδειξη, ανέφερε τις δύο πρόσφατες προτάσεις που υποβλήθηκαν και αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση του σχολικού συγκροτήματος του 3ου Λυκείου και των 1ου και 3ου Γυμνασίων, προϋπολογισμού 2,7 εκατ. ευρώ, καθώς και τη βιοκλιματική ανάπλαση εννέα σχολικών αυλών, ύψους 7,3 εκατ. ευρώ, οι οποίες μελετήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από τις υπηρεσίες του Δήμου με τη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών και του ΤΕΕ Ηπείρου. Αυτά είναι τα δυο έργα που υποβλήθηκαν στο τρέχον ΒΑΑ, ενώ εκκρεμούν άλλα τρία για τα οποία ζητήθηκε και η εξάμηνη παράταση – η ανάπλαση του Δημοτικού Parking, η Πλατεία Χατζή και ο νέος παραλίμνιος ποδηλατόδρομος – τονίζοντας ότι βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης. «Το αίτημα αυτό δεν δείχνει ανετοιμότητα, αλλά υπευθυνότητα και σεβασμό απέναντι στους πολίτες και στα χρήματα που διαχειριζόμαστε. Εύχομαι στο τέλος να επικρατήσει η λογική. Γιατί αν δε γίνει αυτό, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τις χαμένες ευκαιρίες και ποιος θα διασφαλίσει ότι υπάρχει σοβαρό και ρεαλιστικό εναλλακτικό σχέδιο ώστε οι πολύτιμοι αυτοί πόροι να μη χαθούν; Εμείς θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για τους Γιαννιώτες. Η δουλειά δεν σταματά», κατέληξε, δηλώνοντας ότι η Δημοτική Αρχή παραμένει προσηλωμένη στον στόχο της υλοποίησης σωστών, ώριμων και βιώσιμων έργων για την πόλη.
