Το 2025 έχει ανακηρυχθεί Διεθνές Έτος Κβαντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας και βρίσκει τον διακεκριμένο φυσικό Στέφανο Τραχανά, διευθυντή του Κέντρου Ανοικτών Διαδικτυακών Μαθημάτων Mathesis, στα Γιάννενα για δύο εκδηλώσεις με στόχο την προσέγγιση της επιστήμης τόσο στο ευρύ κοινό όσο και στην εκπαιδευτική κοινότητα.
Η πρώτη εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 10 Οκτωβρίου, στις 19:00, στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (Αραβαντινού 6–8). Ο Στέφανος Τραχανάς θα μιλήσει με αφορμή το νέο του βιβλίο ”Ο Βομβιστής και ο Στρατηγός”, παρουσιάζοντας το θέμα: «Το κβαντικό σύμπαν – Ένα σπίτι για τη ζωή». Την εκδήλωση θα προλογίσουν ο Στέφανος Βαμβάκος, γνωστός επικοινωνός της επιστήμης και δημιουργός του καναλιού «Καθημερινή Φυσική», καθώς και ο Βασίλης Παπανικολάου, ηλεκτρολόγος μηχανολόγος και μέλος του ΤΕΕ.
Η δεύτερη εκδήλωση, το Σάββατο 11 Οκτωβρίου , στις 18:30, απευθύνεται κυρίως σε καθηγητές Φυσικής και μαθητές Λυκείου, με θέμα «Η κβαντομηχανική στο Λύκειο: Ένα στοίχημα που αξίζει να κερδηθεί». Την εισήγηση θα προλογίσει ο Σπύρος Κλείτσας, φυσικός και γενικός γραμματέας του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ιωαννίνων. Οι εκδηλώσεις γίνονται με την υποστήριξη του βιβλιοπωλείου Αναγνώστης και τη συνδιοργάνωση του ΠΑΝΕΚΦΕ και του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ιωαννίνων.
Το έργο και η συμβολή του Στέφανου Τραχανά
Ο Στέφανος Τραχανάς διδάσκει κβαντική φυσική και διαφορικές εξισώσεις στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης από το 1983, ενώ από το 1986 είναι μέλος του επιστημονικού προσωπικού του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). Στο ενεργητικό του έχει έντεκα πανεπιστημιακά συγγράμματα αλλά και βιβλία εκλαΐκευσης της επιστήμης που απευθύνονται στο ευρύ κοινό, όπως Το φάντασμα της όπερας, Το αμάρτημα της Εύας, Ο Κύκλος και το πρόσφατο Ο Βομβιστής κι ο Στρατηγός. Παράλληλα, έχει συγγράψει εκπαιδευτικά έργα για την υποστήριξη της διδασκαλίας της κβαντομηχανικής στο Λύκειο, μεταξύ αυτών το Κβαντομηχανική Λυκείου: Για τη χαρά της ανακάλυψης.
Το 2003 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Κρήτης, ενώ το 2012 τιμήθηκε με το Εθνικό Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας εις μνήμην Ξανθόπουλου – Πνευματικού. Το 2015 του απονεμήθηκε ο Ανώτερος Ταξιάρχης του Φοίνικα της Ελληνικής Δημοκρατίας. Τα τελευταία χρόνια έχει λάβει και άλλες σημαντικές διακρίσεις, όπως η ονοματοδοσία αμφιθεάτρου στο Τμήμα Φυσικής Κρήτης (2022) και το Βραβείο Ηθικής Τάξεως από τον Δήμο Ηρακλείου (2023).
Από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης στα ανοικτά μαθήματα
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή του στη δημιουργία των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης, του πρώτου πανεπιστημιακού εκδοτικού οίκου της χώρας, όπου υπηρέτησε ως διευθυντής έως το 2013. Στη συνέχεια, το ενδιαφέρον του στράφηκε στα ανοικτά διαδικτυακά μαθήματα και στη διεύρυνση της πρόσβασης στην εκπαίδευση. Μέσα από το Mathesis, το οποίο ίδρυσε ως αυτόνομο τμήμα των ΠΕΚ, επιδιώκει να καταστήσει τη γνώση προσβάσιμη σε όλους, προσφέροντας εθελοντικά το έργο του ως δάσκαλος και συγγραφέας. Το «πείραμα» του Mathesis αποτελεί προσωπικό του στοίχημα για τα επόμενα χρόνια, ενταγμένο στο όραμά του για ισότιμες ευκαιρίες στην ποιοτική εκπαίδευση.
