ΕΝΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ «ΥΠΕΡΟΠΛΟ» ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΝΑΞΙΟΠΟΙΗΤΟ
Ένα τεχνολογικό “υπερόπλο” αξίας, συνολικής αξίας 3 εκατ. ευρώ, παραμένει παροπλισμένο στους χώρους του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων εδώ και πάνω από έναν χρόνο, εξαιτίας αδυναμίας υποστήριξης των λειτουργικών του εξόδων.
Πρόκειται για τη “ΔΙΩΝΗ”, μια πανίσχυρη υπολογιστική υποδομή επεξεργασίας και ανάλυσης μεγάλου όγκου δεδομένων, η οποία εντάχθηκε το 2021 στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία 2020» και χρηματοδοτήθηκε με το ποσό των 3 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της «Περιφερειακής Αριστείας».
Επιστημονικός υπεύθυνος του έργου ήταν ο κ. Σταύρος Νικολόπουλος, καθηγητής του Τμήματος Πληροφορικής της Σχολής Θετικών Επιστημών, πρώην αντιπρύτανης και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ενώ ο καθηγητής του Τμήματος Μηχανικών Η/Υ/ και Πληροφορικής κ. Στέργιος Αναστασιάδης, ήταν ο συντονιστής του έργου στο κομμάτι της υπολογιστικής μηχανής, γιατί όπως θα δούμε παρακάτω, το έργο “ΔΙΩΝΗ”, δεν ήταν μόνο η μηχανή. Η “ΔΙΩΝΗ” θεωρητικά ανήκει και στην Περιφέρεια Ηπείρου και ως εκ τούτου, το ενδιαφέρον για να λειτουργήσει δεν περιορίζεται μόνο στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και σε καμία περίπτωση το όφελος από τη λειτουργία της δεν σχετίζεται με ερευνητικούς ή άλλους ακαδημαϊκούς λόγους, αλλά αποτελεί προϊόν εφαρμοσμένης πλέον έρευνας και τεχνολογίας, η οποία μπορεί και πρέπει να τεθεί στη διάθεση της τοπικής κοινωνίας της Ηπείρου, των πολιτών της και των επιχειρήσεών της.
Τον τελευταίο καιρό γίνεται μάλλον υπόκωφα, μια συζήτηση στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων γύρω από τη “ΔΙΩΝΗ”, ανώνυμα emails πάνε κι έρχονται με τα οποία αμφισβητείται η αξία του περί ου ο λόγος περιουσιακού στοιχείου του τοπικού ΑΕΙ, κάποιοι θεωρούν ότι η συγκεκριμένη υπολογιστική μηχανή δεν είναι καν λειτουργική είτε γιατί δεν κατασκευάστηκε σωστά, είτε γιατί τα θεωρούμενα ως υπέρογκα κόστη συντήρησης και λειτουργίας της δεν εκτιμήθηκαν ορθά από την αρχή, με συνέπεια να απέκτησε το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ένα πανάκριβο μηχάνημα που δε μπορεί να καταστεί λειτουργικό.
Με αφορμή την παραφιλολογία γύρω από τη λειτουργικότητα του εν λόγω μηχανήματος, οι «Ν.Α.» απευθύνθηκαν στους καθ’ ύλην υπεύθυνους, τους έθεσε τα ερωτήματα και παραθέτει εδώ τις απαντήσεις τους, οι οποίες τίθενται στη διάθεση και της τοπικής ακαδημαϊκής κοινότητας, για να τις αξιολογήσει, γιατί εμείς προφανώς και δεν έχουμε τις σχετικές επιστημονικές γνώσεις.
Το μηχάνημα και το έργο
“Σύγχρονες υπολογιστικές υποδομές υψηλής τεχνολογίας όπως η “ΔΙΩΝΗ” μαζί με το επιστημονικό προσωπικό του Πανεπιστημίου μας, μπορούν να αποτελέσουν τα πυρηνικά στοιχεία λειτουργίας ενός σύγχρονου τεχνολογικού οικοσυστήματος στην περιοχή” αναφέρει ο κ. Σταύρος Νικολόπουλος στην επίσημη ιστοσελίδα του έργου .
Η εγκατάσταση βασίστηκε σε ανοιχτό λογισμικό για λόγους βιωσιμότητας της λειτουργίας. Η εγκατάσταση του σχετικού λογισμικού στο μεγαλύτερο μέρος του έχει ολοκληρωθεί, λέει ο κ. Αναστασιάδης. Ο κ. Νικολόπουλος υποστηρίζει ότι το έργο έκλεισε στις 26 Σεπτεμβρίου του 2023 όταν και πραγματοποιήθηκε εκδήλωση παρουσίασης, σε ανοιχτή ημερίδα στο ξενοδοχείο Du lac. Ως προς τα τυπικά, από τη Διαχειριστική Αρχή έχει εκδοθεί η υπ’ αριθμ. 45119 έγκριση ολοκλήρωσης της πράξης, και η Επιτροπή Ερευνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων έχει εγκρίνει την ολοκλήρωση του φυσικού και οικονομικού αντικείμενου, χωρίς καταλογισμό ούτε 1 ευρώ, όπως λέει ο πρώην αντιπρύτανης.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ήταν 3 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων το ποσό των 1,2 εκατ. αφορούσε την προμήθεια του υπερυπολογιστή και το υπόλοιπο ποσό αφορούσε κυρίως την απασχόληση ερευνητικού προσωπικού και μηχανικών, όπως μας λένε οι δύο καθηγητές στους οποίους απευθυνθήκαμε.
Η “ΔΙΩΝΗ” είχε δύο πυλώνες ουσιαστικά: την ερευνητική δραστηριότητα και τις υπηρεσίες και τον εξοπλισμό που δεν περιελάμβανε μόνο την υπολογιστική μηχανή αλλά και άλλους υπολογιστής που έχουν διατεθεί εδώ και καιρό σε χρήση από Τμήματα του τοπικού ΑΕΙ. Ο κ. Νικολόπουλος μας τόνισε το γεγονός ότι 72 νέοι επιστήμονες και ερευνητές απασχολήθηκαν, χρηματοδοτήθηκαν μέσα από το πρόγραμμα “ΔΙΩΝΗ” και ολοκλήρωσαν ή ξεκίνησαν διδακτορικό. Η διεπιστημονικότητα του έργου ήταν επίσης, ένα από τα πλέον καινοτόμα χαρακτηριστικά του, αφού σύμφωνα με τον κ. Νικολόπουλο, συνεργάστηκαν για πρώτη φορά 65 μέλη ΔΕΠ, από 10 διαφορετικά Τμήματα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και οι συγκεκριμένοι μάλιστα, όπως λέει, δεν πληρώθηκαν – τα χρήματα ήταν μόνο για τους νέους ερευνητές. Με το τέλος του έργου, δημοσιεύτηκαν 60 πρωτότυπες δημοσιεύσεις που παρουσιάστηκαν σε συνέδρια. “Από τους 70 και πλέον νέους επιστήμονες, εγώ είχα μόνο έναν σαν καθηγητής, το έργο δηλαδή το έδωσα στο Πανεπιστήμιο” λέει επίσης με νόημα ο κ. Νικολόπουλος, απαντώντας προφανώς σε κακόβουλα σχόλια που ενδεχομένως ακούστηκαν ή θα ακουστούν για τον ίδιο…
Ο δεύτερος πυλώνας ήταν η προμήθεια και εγκατάσταση υπολογιστικών συστημάτων που όπως αναφέρθηκε, δεν ήταν μόνο ο υπερυπολογιστής. Το υπερμηχάνημα είναι κατασκευασμένος με 4.000 επεξεργαστικούς πυρήνες, διαθέτει 10 ΤΒ κύρια μνήμη και 1,2 PBite, άπειρο δηλαδή αποθηκευτικό χώρο, αποτελεί επόμενα την πεμπτουσία της εφηρμοσμένης έρευνας, περιουσία πλέον όχι μόνο του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων αλλά όλης της τοπικής κοινωνίας.
Γιατί δε λειτουργεί
Στο απλό ερώτημα αν το μηχάνημα των 1,2 εκατ. ευρώ είναι λειτουργικό σήμερα, ο κ. Νικολόπουλος ήταν κατηγορηματικός: “Θέλουμε δύο εξειδικευμένους μηχανικούς και σε μισή ώρα λειτουργεί”!
Ο κ. Αναστασιάδης από την άλλη, μας απάντησε στο ίδιο ερώτημα πως η λειτουργία της “ΔΙΩΝΗΣ” δεν ξεκινά για δύο λόγους:
1. Δεν έχει οριστεί ομάδα διαχείρισης της λειτουργίας υποδομής από τη Διοίκηση του ιδρύματος.
2. Δεν υπάρχει διαθέσιμο κονδύλι για την κάλυψη εξόδων απασχόλησης έμμισθου προσωπικού για τη λειτουργία.
Ο κ. Νικολόπουλος στις 17/3/2024 απέστειλε έγγραφο στην διοίκηση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ζητώντας από το Πανεπιστήμιο να ανταποκριθεί στο πλαίσιο των δυνατοτήτων του και να μεριμνήσει ώστε να τεθεί σε λειτουργία μια από τις ισχυρότερες υπολογιστικές μηχανές που διαθέτει η χώρα μας σήμερα, με την κατ’ ελάχιστον διάθεση 2 μηχανικών για τη διαχείριση. Υποστήριξε δε πως το υπερμηχάνημα πρέπει να μπει στο στρατηγικό σχεδιασμό του Πανεπιστημίου μας αλλά και της Ηπείρου. Στην ερώτηση γιατί δεν υπάρχει ανταπόκριση ως τώρα, εννιά μήνες μετά την έγγραφη υπόμνησή του, απέφυγε να αφήσει αιχμές κατά κανενός και σχολίασε μόνο πως “αν δε μπορείς να υποστηρίξεις τέτοιες υποδομές, πως να πας στο 2030;”.
Παναγιώτης Μπούρχας
