Με αφορμή την απώλεια του κορυφαίου δεξιοτέχνη του κλαρίνου Πετρολούκα Χαλκιά, μια ομάδα φίλων που κρατάει την ανωνυμία της, καταθέτει δημόσια πρόταση για τη δημιουργία ενός Μουσείου Παραδοσιακής Μουσικής στο Πωγώνι, ως ζωντανό μνημείο μνήμης και διατήρησης της μουσικής ταυτότητας του τόπου. Η πρόταση όπως λένε, προέκυψε μέσα από μία συζήτηση φίλων μετά και τον πρόσφατο χαμό του Πετρολούκα Χαλκιά και δε φιλοδοξεί να κρατήσει το copyright αλλά να αποτελέσει το σπόρο για να προκύψει κάτι καλό για ένα είδος μουσικής και για έναν τόπο (την Ήπειρό μας) που τόσο αγαπούμε όλοι μας.
Η πρόταση βασίζεται στη βαθιά ανάγκη ανάδειξης της πλούσιας πωγωνίσιας μουσικής παράδοσης, μέσα από έναν χώρο μουσειακής και εκπαιδευτικής φυσιογνωμίας, που θα φιλοξενεί όργανα, αρχειακό υλικό, θεματικές εκθέσεις και ψηφιακές εμπειρίες ακρόασης. Αντίστοιχα παραδείγματα υπάρχουν στην Ευρώπη, όπως το Musée des Musiques Populaires στη Γαλλία ή το Museu da Música Portuguesa στην Πορτογαλία, ενώ στην Ελλάδα δεσπόζει το Μουσείο Λαϊκών Μουσικών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη στην Αθήνα.
Η προτεινόμενη έδρα του Μουσείου είναι το ήδη υφιστάμενο και ανεκμετάλλευτο κτίριο του πρώην «Εκθετηρίου Τοπικών Προϊόντων Δήμου Πωγωνίου», επί του οδικού άξονα Ε853 κοντά στο Κρυονέρι, το οποίο μπορεί με ήπιες παρεμβάσεις να αποκτήσει νέα ζωή και να στεγάσει ένα σύγχρονο πολιτιστικό κέντρο.
Η ιδέα βασίζεται σε μια σειρά πλεονεκτημάτων:
- Ήδη υπάρχουσα υποδομή, με κατάλληλη τοποθεσία και προσβασιμότητα.
- Διαθεσιμότητα ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης.
- Δυνατότητα κινητοποίησης δωρεών από φίλους της παραδοσιακής μουσικής, ιδρύματα και την ομογένεια.
- Συνεργασία με επιστημονικούς και πανεπιστημιακούς φορείς για την τεκμηρίωση και διαχείριση του υλικού.
Το μουσείο θα μπορούσε να φιλοξενεί:
- Εκθέσεις οργάνων, φωτογραφιών, ψηφιακής ακρόασης και αρχείων.
- Θεματικές ενότητες για τις κομπανίες, τα πανηγύρια, την κατασκευή οργάνων, τα μοιρολόγια, τη μουσική θεωρία και τις ιδιαιτερότητες της πωγωνίσιας μουσικής.
- Ψηφιακές εφαρμογές ξενάγησης σε πολλές γλώσσες, QR codes με παραπομπές σε μουσικές πλατφόρμες, και εκπαιδευτικές συνέργειες με ακαδημαϊκά ιδρύματα.
- Ετήσια ή εποχιακά ζωντανά δρώμενα και παραδοσιακά ανταμώματα στον εξωτερικό του χώρο.
Η πρόταση δεν αποτελεί απλώς έναν φόρο τιμής στον Πετρολούκα Χαλκιά, αλλά και ένα κάλεσμα για μια πολιτιστική επένδυση με ουσιαστικό αντίκρισμα για την περιοχή. Η γεωγραφική θέση του Πωγωνίου, με την εγγύτητα στην Κακαβιά, τα Ιωάννινα και τα Ζαγοροχώρια, ενισχύει τις προοπτικές επισκεψιμότητας, καθιστώντας το εγχείρημα βιώσιμο.
Το μουσείο αυτό θα αποτελούσε ένα σημείο αναφοράς για τη μουσική παράδοση της Ηπείρου και ταυτόχρονα έναν τόπο βιωματικής μνήμης και σύγχρονης προβολής. Οι φωνές, οι ήχοι και οι ιστορίες που σημάδεψαν τον τόπο θα βρουν στέγη και συνέχεια. Η παράδοση δεν ανήκει στο παρελθόν – είναι η βάση για νέες δημιουργίες, εφόσον βρει χώρο να ριζώσει.
Η πρόταση αυτή, πέρα από τεχνικές λεπτομέρειες, απευθύνεται με αγάπη και σεβασμό σε όλους όσοι μπορούν να πιστέψουν ότι ο πολιτισμός ενός τόπου δεν είναι διακόσμηση, αλλά πυρήνας ταυτότητας. Ένα Μουσείο Παραδοσιακής Μουσικής στο Πωγώνι, εις μνήμην του Πετρολούκα Χαλκιά, μπορεί να γίνει πράξη – αρκεί να υπάρξει η βούληση.
