Η παρουσίαση του βιβλίου “Ιθάκη” του  Αλέξη Τσίπρα το περασμένο Σάββατο στα Γιάννενα, σε ένα πυκνό ακροατήριο, συνοδεύτηκε από σκληρή κριτική στη διακυβέρνηση της Ν.Δ. και μια κυβερνητική πρόταση  επτά αξόνων για την ανασυγκρότηση και αναζωογόνηση της υπαίθρου, ενώ τόνισε την  “ανάγκη ανασύνθεσης της κυβερνώσας προοδευτικής παράταξης”, καλώντας τις προοδευτικές δυνάμεις να αποτρέψουν την αναθεώρηση του Συντάγματος που προωθεί η κυβέρνηση.

Ειδικότερα, ο  πρώην Πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ άσκησε σκληρή κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη για μια σειρά από ζητήματα και κατέθεσε το πλαίσιο προτάσεων για τη διαφάνεια και την ανασυγκρότηση της υπαίθρου που θα μπορούσαν να αποτελέσουν κομμάτια ενός κυβερνητικού προγράμματος, εφόσον προχωρήσει η ίδιος στη συγκρότηση ενός νέου πολιτικού φορέα, όπως διαφαίνεται.

Πολύς κόσμος γέμισε την υπόγεια αίθουσα του ξενοδοχείου Du lac και ήταν άνθρωποι όλων των ηλικιών, κατά βάση ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ, ανάμεσα τους οι βουλευτές Όλγα Γεροβασίλη και Κώστας Μπάρκας, πρώην βουλευτές, στελέχη των Ν.Ε. και της αυτοδιοίκησης, ο πρώην πρύτανης Τρ. Αλμπάνης, ο Δήμαρχος Ιωαννίνων Θωμάς Μπέγκας κ.α. Συνθήματα όπως «Αλέξη προχώρα», «Αλέξη μπροστά να πέσει η δεξιά», ακούστηκαν σποραδικά, ενώ σε διάλογο που είχε με μια ανυπόμονη κυρία ο Αλ. Τσίπρας, την προέτρεψε με νόημα να μη βιάζεται… και έχει σημασία πως στο κλείσιμο της ομιλίας του τόνισε με νόημα πως “δεν είναι ζήτημα το πότε αλλά το πώς και το πόσο έτοιμοι και αποφασισμένοι θα είμαστε για να πάει το καράβι μπροστά”, σηματοδοτώντας το επόμενο βήμα στα πολιτικά του σχέδια.

Κλείνοντας μίλησε για την  “ανάγκη ανασύνθεσης της κυβερνώσας προοδευτικής παράταξης”, διαδικασία που “απαιτεί σχέδιο, χρόνο, κινητοποίηση μα πάνω από όλα απαιτεί όραμα και έμπνευση για την πατρίδα μας και τις ζωές μας”. “Δεν είμαστε εδώ για τα εύκολα, είμαστε για τα μεγάλα” τόνισε χαρακτηριστικά.

Φωτο ακροατηριο

Οι 7 ρήξεις

Ο κ. Τσίπρας παρουσίασε  7 συγκεκριμένες προτάσεις-ρήξεις  για το μέλλον της υπαίθρου και την αντιμετώπιση της ερημοποίησης και την επιστροφή στην αποκέντρωση:

• Μη κερδοσκοπικές ενεργειακές κοινότητες με προτεραιότητα στο δίκτυο για φθηνή και σταθερή ενέργεια σε παραγωγή, άρδευση και ενεργειακή αυτονομία ΟΤΑ/δομών.
• Θεσμική κατοχύρωση της Κοινοτικά Υποστηριζόμενης Γεωργίας, με κίνητρα, χρηματοδοτικά εργαλεία και διασύνδεση με δήμους, σχολεία και κοινωνικές δομές.
• Ανακατεύθυνση δημόσιων δαπανών ώστε οι προμήθειες (σχολείων, νοσοκομείων κ.ά.) να στηρίζουν την τοπική παραγωγή, με κοινωνικά/ποιοτικά κριτήρια.
• Τεχνολογική αυτονομία: «δικαίωμα στην επισκευή», δημόσιο χρήμα που παράγει δημόσιο κώδικα, τοπικά εργαστήρια και υποστήριξη ανοιχτών τεχνολογιών.
• Νόμος περί ακαλλιεργησίας για ενεργοποίηση και αξιοποίηση γης, με κίνητρα, υποχρεωτικές μισθώσεις και –σε έσχατη περίπτωση– απαλλοτριώσεις με αποζημίωση.
• Ενσωμάτωση μεταναστών και προσφύγων στις τοπικές οικονομίες, με νόμιμες οδούς, ένταξη και πολιτικές που απαντούν και στο έλλειμμα εργατικού δυναμικού.
• Θετικές διακρίσεις υπέρ της υπαίθρου, όπως μεταφορικό ισοδύναμο για ορεινές περιοχές, φορολογικά κίνητρα και ενίσχυση τοπικών κοινοτήτων.

Ηπειρωτικές ρίζες, ιστορική μνήμη και το στοίχημα της υπαίθρου

Με αναφορές στην Ήπειρο, ιδιαίτερη πατρίδα και του ιδίου, έναν τόπο «πονεμένο», όπως τον χαρακτήρισε, με ανθρώπους που μεγάλωσαν μέσα στην ανέχεια και αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον, χωρίς όμως ποτέ να ξεχάσουν την πατρίδα τους, άρχισε την ομιλία του ο κ. Τσίπρας.  Ευχαρίστησε τους συμμετέχοντες στο πάνελ και αναφέρθηκε στο βιβλίο του, λέγοντας πως πολλοί έσπευσαν να το συκοφαντήσουν πριν καν το διαβάσουν ή πριν καν κυκλοφορήσει. Όπως εξήγησε, το βιβλίο αποτελεί «χρέος στην Ιστορία», μια προσπάθεια να μη μείνουν οι κρίσιμες στιγμές της Μεταπολίτευσης «στα χέρια των προσωρινά νικητών». «Η ιστορική μνήμη και η αλήθεια είναι όπλο για το μέλλον», είπε.

Άσκησε σφοδρή κριτική στη Δεξιά, κατηγορώντας την ότι αντιμετωπίζει την ανισότητα ως «φυσικό φαινόμενο» και ότι έχει επιβάλει ένα μοντέλο που εγκλωβίζει τα 4/5 της κοινωνίας στη φτώχεια, ενώ λίγοι συσσωρεύουν πλούτο.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα εργατικά δυστυχήματα, με αφορμή τη “Bιολάντα” λέγοντας πως δεν πρόκειται για μια ακόμα «κακιά στιγμή», αλλά για αποτέλεσμα έλλειψης ελέγχων και κανόνων.

Κατηγόρησε την κυβέρνηση για αδιαφάνεια, συσκότιση και απουσία λογοδοσίας, παραθέτοντας στοιχεία για απευθείας αναθέσεις και δημόσιες συμβάσεις δισεκατομμυρίων ευρώ που –όπως είπε– δόθηκαν χωρίς διαγωνισμούς τα τελευταία χρόνια. Στην εξαετία 2020-2025 το 35% των συνολικών δημόσιων συμβάσεων ύψους πάνω από 27 δισ. ευρώ δόθηκε μέσω αδιαφανών διαδικασιών, το 75% των συμβάσεων του δημοσίου για πάνω από 1 εκατ. διαγωνισμούς επί συνόλου 1,3 εκατ. δόθηκαν με απευθείας αναθέσεις και σε κλειστούς διαγωνισμούς.

Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε την πρότασή του για ένα νέο ψηφιακό εργαλείο, τη λεγόμενη «Διαφάνεια», μια ενιαία πλατφόρμα που θα καθιστά κάθε δημόσια σύμβαση προσβάσιμη στον πολίτη από την υπογραφή έως την ολοκλήρωση, με αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης ώστε να αποτρέπονται φαινόμενα καταστρατήγησης.  Κατηγόρησε την κυβέρνηση για διόγκωση των μετακλητών και υποστελέχωση νοσοκομείων και σχολείων, απορρίπτοντας τη συζήτηση περί κατάργησης της μονιμότητας στο Δημόσιο ως «απόπειρα εξαπάτησης».

Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε πως σήμερα η δημοκρατία απειλείται από τη συσσώρευση δύναμης και πλούτου σε «λίγους εκατομμυριούχους», τονίζοντας ότι αποτελεί υποχρέωση των προοδευτικών δυνάμεων να υπερασπιστούν έμπρακτα την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Σε τόνο αυτοκριτικής αλλά και υπεράσπισης της προηγούμενης διακυβέρνησης, παραδέχθηκε ότι «δεν έγιναν όλα σωστά», υπογράμμισε όμως ότι, μέσα σε συνθήκες οικονομικής ασφυξίας, επιτεύχθηκαν σημαντικές παρεμβάσεις, όπως η καταπολέμηση της φτώχειας και η καθολική πρόσβαση στην περίθαλψη. Παράλληλα, επιχείρησε να διαφοροποιήσει πολιτικά τον χώρο του από το «παλιό σύστημα εξουσίας», τονίζοντας ότι ο ίδιος «δεν είναι γόνος ούτε επαγγελματίας της πολιτικής», προσθέτοντας πως σεβάστηκε «μέχρι και το τελευταίο ευρώ του Έλληνα φορολογούμενου».

Κλείνοντας, τόνισε πως μόνο μια καθαρή προοδευτική πλειοψηφία μπορεί να προχωρήσει στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και συνταγματικές αλλαγές, με κεντρικό στόχο τη δικαιοσύνη και τη μείωση των ανισοτήτων και κάλεσε ευθέως τα κόμματα της αντιπολίτευσης να μη συναινέσουν στη συνταγματική αναθεώρηση.

Οι ομιλητές για το βιβλίο

Τον συντονισμό της συζήτησης έχουν οι δημοσιογράφοι Άρης Ραβανός και Όλγα Στέφου. Ο Άρης Ραβανός, δημοσιογράφος της εφημερίδας «Το Βήμα», έκανε λόγο για μια «εποχή δυστοπίας», σημειώνοντας ότι αντίστοιχες συνθήκες με τις σημερινές δεν είχαν εμφανιστεί τα τελευταία 45 χρόνια στη χώρα. Από την πλευρά της, η δημοσιογράφος Όλγα Στέφου χαρακτήρισε την έκδοση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα «πολιτικό γεγονός για το 2025».

Ο δικηγόρος και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Καλογήρου, με καταγωγή από το Ζαγόρι  και πρώην διευθυντής του γραφείου του Αλέξη Τσίπρα αναφέρθηκε, με χιούμορ, στις πρώτες αντιδράσεις όσων έγραψαν ή μίλησαν για την “Ιθάκη” χωρίς να έχουν διαβάσει το βιβλίο.

Ο κ. Καλογήρου υποστήριξε ότι η «Ιθάκη» άφησε «δύο βασικά αποτυπώματα». Το πρώτο, όπως τόνισε, ήταν η προσωπική μαρτυρία του ίδιου του πρωταγωνιστή των γεγονότων, ο οποίος «εκθέτει τον εαυτό του» και καταγράφει ανοιχτά τις επιλογές και τις αποφάσεις του. Όπως είπε, το βιβλίο δεν θα κριθεί μόνο στο παρόν, αλλά «θα επιστρέψουμε σε αυτό με την απόσταση του χρόνου και μετά από γεγονότα που προοικονομούνται».

Ο Δημήτρης Κιτσικόπουλος, ηλεκτρολόγος μηχανικός και συντονιστής της ΚΟΙΝΣΕΠ Electra Energy,  επικεντρώθηκε στο πεδίο της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ενεργειακές κοινότητες.

Ακολούθησε η τοποθέτηση του Πέτρου Κόκκαλη, πρώην ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ και προέδρου του κόμματος «Κόσμος», ο οποίος έδωσε έμφαση στις πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις της σημερινής ευρωπαϊκής συγκυρίας, εστιάζοντας στην άνοδο του αντισυστημισμού και της ακροδεξιάς.

Ο Γεώργιος Μπουλμπασάκος, γιατρός, πρώην διευθυντής της Πνευμονολογικής Κλινικής του «Ευαγγελισμού» και πρώην τομεάρχης Υγείας του ΠΑΣΟΚ, στάθηκε κυρίως στις πολιτικές επιλογές της περιόδου της κρίσης, αλλά και στο ζήτημα της δημόσιας υγείας. Η  Μαρία Κατσουλίδη,  η Γιαννιώτισα ηθοποιός και καθηγήτρια υποκριτικής, έδωσε μια πιο προσωπική και βιωματική διάσταση στη συζήτηση, συνδέοντας το περιεχόμενο του βιβλίου με τις εμπειρίες της περιόδου της κρίσης, υποστηρίζοντας   ότι η κοινωνία «έχασε την αξιοπρέπειά της, την ηθική και τις αξίες της», επισημαίνοντας πως δεν αποτιμήθηκε επαρκώς ο ρόλος του πολιτισμού στη ζωή των ανθρώπων.