Η κυβέρνηση, και για να ακριβολογούμε το υπουργείο Εθνικής Άμυνας στο πλαίσιο αναδιάρθρωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, έβαλε λουκέτο στο στρατόπεδο Φιλιατών (628 Τάγμα Πεζικού) και για να κάμψει τις έντονες αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας υποσχέθηκε στη θέση του να λειτουργήσει σωφρονιστικό κατάστημα. Χωρίς να εξετάζει κανείς εάν μια τέτοια χρήση είναι συμβατή με την ισχύουσα νομοθεσία και το υπό εκπόνηση Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο. Πρόσφατα ο κυβερνητικός βουλευτής Βασίλης Γιόγιακας συναντήθηκε με τον υφυπουργό Εθνικής Άμυνας Θανάση Δαβάκη με θέμα την επίσπευση της παραχώρησης της έκτασης του πρώην στρατοπέδου στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη για να υλοποιηθεί η δέσμευση του υπουργού Μιχάλη Χρυσοχοϊδη για την δημιουργία φυλακής. Δεν ανακοινώθηκε, πάντως, ότι η παραχώρηση έγινε, αλλά με ένα έγγραφο από το ΥΠΕΝ και συγκεκριμένα με ημερομηνία 11 Νοεμβρίου και την υπογραφή του Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού, Ευθύμιου Μπακογιάννη, ζητείται από τους μελετητές (μέσω του ΤΕΕ) του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου Φιλιατών να αλλάξουν τη χρήση γης στο στρατόπεδο 628 ΤΠ, προκειμένου να προβλέπεται χωροθέτηση Σωφρονιστικών Καταστημάτων – Φυλακών μέσα στον οικιστικό ιστό.
Προφανώς στην κυβέρνηση βιάζονται να υλοποιήσουν την υπόσχεση, φοβούμενοι το πολιτικό κόστος από το κλείσιμο του στρατοπέδου, αλλά η σπουδή να σταλεί αυτό το έγγραφο προκαλεί ερωτήματα, για το κατά πόσο μπορεί να παρεμβαίνει ένα υπουργείο στη σύνταξη ενός πολεοδομικού σχεδίου και κυρίως εάν μια φυλακή μπορεί να συνυπάρξει μέσα στον οικιστικό ιστό. Επίσης, είναι άγνωστο εάν η παραχώρηση συντελέστηκε ή θα γίνει στην πορεία, πάντως στο έγγραφο αναγράφεται “κατόπιν και της παραχώρησης της έκτασης”.
Και μπορεί για τους Φιλιάτες και την οικονομία της περιοχής ένα σωφρονιστικό κατάστημα να δίνει “ανάσες” μετά το λουκέτο στο τάγμα, θα πρέπει όμως να εξεταστούν και άλλες παράμετροι.
Η παρέμβαση του Γ.Γ., που παρακάμπτει την τυπικά αρμόδια Επιτροπή Παρακολούθησης Μελέτης, εγείρει το βασικό ερώτημα: πότε και με ποια διαδικασία παραχωρήθηκε – αν παραχωρήθηκε- το στρατόπεδο από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, αφού μέχρι σήμερα εξακολουθεί να λειτουργεί, έστω με ελάχιστο προσωπικό, ως ενεργό στρατόπεδο;
Προκαλείται έτσι μια σύγχυση ως προς το κατά πόσο έχει ολοκληρωθεί η παραχώρηση, αν έχει υπογραφεί σχετική διοικητική πράξη, καθώς και αν έχει κοινοποιηθεί επισήμως σε τοπικούς και θεσμικούς φορείς.
Επίσης, προκύπτει και το ερώτημα αν μπορεί να προβλεφθεί χωροθέτηση φυλακών μέσα σε οικισμό, σε άμεση γειτνίαση με κατοικίες, σχολεία και βασικές υποδομές, όταν η νομοθεσία και τα πολεοδομικά πρότυπα ορίζουν ότι τέτοιες ειδικές χρήσεις υψηλής όχλησης απαιτούν απομόνωση, ζώνη ασφαλείας και χωρικές προϋποθέσεις που δεν πληρούνται στην περιοχή.
Το σημαντικότερο, ίσως, ζήτημα αφορά τη διαδικασία μέσω της οποίας επιχειρείται η αλλαγή χρήσης. Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο των ΤΠΣ, οι κατευθύνσεις δίνονται από την Επιτροπή Παρακολούθησης Μελέτης, κατόπιν αξιολόγησης και τεκμηρίωσης.
Η απευθείας εντολή του Γενικού Γραμματέα προς τους μελετητές, (το έγγραφο έχει παραλήπτη το ΤΕΕ) εγείρει ανησυχίες για παρέμβαση στο επιστημονικό έργο και για απόπειρα προκαθορισμού του πολεοδομικού αποτελέσματος. Όπως υπογραμμίζουν έμπειροι μηχανικοί, «οι μελετητές δεν δέχονται εντολές – εκπονούν μελέτες με βάση τη νομοθεσία, την τεχνική δεοντολογία και την επιστημονική τους κρίση», ενώ η ανεξαρτησία τους αποτελεί βασική προϋπόθεση αξιοπιστίας του χωρικού σχεδιασμού και υπενθυμίζουν ότι «όπως δεν μπορεί ο Υπουργός Δικαιοσύνης να δώσει εντολή σε Δικαστή τι απόφαση να βγάλει, έτσι και η πολιτική ηγεσία δεν μπορεί να προκαθορίζει το περιεχόμενο μιας επιστημονικής μελέτης» — μια αναλογία που αναδεικνύει με σαφήνεια το ζήτημα της ανεξαρτησίας και της ευθύνης όσων υπογράφουν τον χωρικό σχεδιασμό.
Επιπλέον, από το σχετικό έγγραφο του Γενικού Γραμματέα, δεν προκύπτει τεχνική ή χωροταξική αιτιολόγηση που να τεκμηριώνει τη σκοπιμότητα εγκατάστασης φυλακών στο συγκεκριμένο σημείο, ούτε παρουσιάζονται στοιχεία για τις απαιτούμενες μελέτες οχλήσεων, επιπτώσεων, συμβατότητας με το περιβάλλον του οικισμού ή με τα κριτήρια λειτουργικότητας της πόλης.
Έτσι, ανοικτά παραμένουν τα ερωτήματα που έχουν διατυπωθεί:
– Γιατί ζητείται η απευθείας ενσωμάτωση μιας χρήσης που συγκρούεται με τα πολεοδομικά δεδομένα της περιοχής και για την οποία δεν έχει υπάρξει απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Φιλιατών, ούτε είχε τεθεί στη δημόσια διαβούλευση για την εκπόνηση της Α’ Φάσης της μελέτης;
– Για ποιο λόγο παρακάμπτεται από τον ίδιο τον ΓΓ του Υπουργείου, η θεσμοθετημένη διαδικασία εκπόνησης μελετών ΤΠΣ;
– Και τέλος, με ποιο έγγραφο τεκμηριώνεται η “παραχώρηση” του στρατοπέδου, η οποία αποτελεί και το βασικό επιχείρημα της εντολής;
