Δεν προκύπτει σαφές χρονοδιάγραμμα από την απάντηση της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη σε σχετική ερώτηση του προέδρου της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκου Βελόπουλου, για το πότε θα επιλυθεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς στην περιοχή του Σουλίου, ώστε να αναδειχθεί η ιστορικότητα, να σταματήσει η ερήμωση και να προκύψει και η πολυπόθητη οικονομική ανάπτυξη με προσέλκυση επενδύσεων και δραστηριοποίηση των νέων. Τα τελευταία χρόνια πολιτεία και αυτοδιοίκηση έχουν κάνει σημαντικές προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση, όμως φαίνεται ότι υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος να διανυθεί μέχρι να υπάρξει αποτέλεσμα.
Η ερώτηση του κ. Βελόπουλου, από τις 18 Δεκεμβρίου 2024, απευθύνονταν στους συναρμόδιους υπουργούς, Πολιτισμού, Εσωτερικών, Υποδομών και Μεταφορών, Τουρισμού, Ανάπτυξης και απαντήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2025 από την κ. Μενδώνη. Είχε προηγηθεί η αποστολή υπομνήματος προς τον πρωθυπουργό, στη βουλή και στα πολιτικά κόμματα από την Αδελφότητα “Το Ηρωικό Σούλι”
Στην ερώτηση του ο κ. Βελόπουλος ανέφερε και τα εξής:
Το πιο σημαντικό ζήτημα που οφείλει η Πολιτεία να επιλύσει είναι, όπως πολύ σωστά αναφέρεται(σ.σ. στο υπόμνημα), το ιδιοκτησιακό καθεστώς, αφού όλη η γη και τα ακίνητα στην περιοχή του Σουλίου ανήκουν στο Δημόσιο και δεν υπάρχει ιδιωτική περιουσία. Συνέπεια αυτού του καθεστώτος είναι το γεγονός ότι για οποιαδήποτε παρέμβαση απαιτείται πρωτίστως νομοθετική ρύθμιση, η οποία να ξεκαθαρίζει με σαφήνεια ποιοι είναι οι αρχαιολογικοί χώροι, ποιες οι δασικές περιοχές και τι δύναται να αποδοθεί στους πολίτες. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι αυτή είναι στο στάδιο της προετοιμασίας, δυστυχώς ακόμη δεν έχει μεσολαβήσει καμία θετική εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση κι επομένως η αναστήλωση παλαιών κτισμάτων, η μετατροπή τους σε τουριστικά καταλύματα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, η μεταποίηση μονάδων κτηνοτροφικών προϊόντων με στόχο την αύξηση της επισκεψιμότητας αλλά και τη συντήρηση και αύξηση του πληθυσμού και γενικότερα οποιαδήποτε επένδυση από ιδιωτική πρωτοβουλία φαντάζουν όνειρο μακρινό.
Άλλα εξάλλου σημαντικά ζητήματα που πρέπει η Πολιτεία να θέσει ως προτεραιότητα για την ανάπτυξη της περιοχής και της τοπικής οικονομίας είναι φυσικά 1) η βελτίωση και αναβάθμιση του οδικού δικτύου, 2)
η ανάδειξη των ιστορικών μνημείων (των οικιών των αγωνιστών, του Βουλευτηρίου, του Κουγκίου κλπ.), 3) η δημιουργία Ιστορικού – Λαογραφικού Μουσείου, 4) η ανάδειξη και συντήρηση των παλιών σουλιώτικων μονοπατιών, 5) η συντήρηση και ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα.
Μελέτη και προγραμματικές συμβάσεις
Στην απάντηση της υπουργού Πολιτισμού και στα ζητήματα που άπτονται των αρμοδιοτήτων της, γίνεται αναφορά στις μέχρι τώρα ενέργειες και παρεμβάσεις για το Σούλι, στην μελέτη ανάδειξης, στις δυο προγραμματικές συμβάσεις με την Περιφέρεια, το Δήμο Σουλίου και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, καθώς και στην ένταξη-υλοποίοηση έργου αποκατάστασης του Κάστρου της Κιάφας στο Ταμείο Ανάκαμψης:
-Ειδικότερα, κατά τα προηγούμενα έτη, οι αρμόδιες Υπηρεσίες του ΥΠΠΟ προχώρησαν στη σύνταξη ολοκληρωμένης μελέτης συνολικής ανάδειξης του Τετραχωρίου Σουλίου και του κάστρου Κιάφας, σύμφωνα με την ομόφωνη γνωμοδότηση του ΚΑΣ, η οποία σήμερα βρίσκεται στο τελικό στάδιο επικαιροποίησης. Σύμφωνα με την ανωτέρω μελέτη, ορίστηκε Ζώνη Προστασίας Α΄, η οποία περιλαμβάνει το Κάστρο Κιάφας, το Κούγκι, τον Άγιο Δονάτο και τη Γέφυρα Ντάλα, ενώ στη Ζώνη Προστασίας Β΄ συμπεριλαμβάνονται ο οικιστικός ιστός του Σουλίου, της Κιάφας, του Αβαρίκου, συμπεριλαμβανομένου και του οικισμού Μπενούκα.
-Τον Φεβρουάριο του έτους 2018, μεταξύ του ΥΠΠΟ, της Περιφέρειας Ηπείρου και του Δήμου Σουλίου, υπεγράφη Προγραμματική Σύμβαση Πολιτισμικής Ανάπτυξης για το έργο “Αναστήλωση – επισκευή οικίας Μπούση και πηγαδιών στον Ιερό χώρο του Σουλίου”. Στο πλαίσιο της εν λόγω Σύμβασης υλοποιήθηκαν εργασίες αναστήλωσης και επισκευής της Οικίας Μπούση, οι οποίες ολοκληρώθηκαν εντός του α΄ τριμήνου του 2021, ενώ, εν αναμονή της ολοκλήρωσης των εγκαταστάσεων ύδρευσης, η Οικία πρόκειται να αξιοποιηθεί ως φυλάκιο της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων και ως εκθεσιακός χώρος.
-Ακολούθως, το έτος 2020, το Υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε στην υπογραφή Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης με την Περιφέρεια Ηπείρου και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, για την εκπόνηση ερευνητικού έργου με τίτλο «Διερεύνηση του ευρύτερου ιστορικού χώρου του Σουλίου. Ανάδειξη, προστασία και ανάπτυξη του πολιτισμικού και πολιτιστικού του τοπίου». Το αντικείμενο του ερευνητικού προγράμματος ήταν η συστηματική έρευνα και αξιολόγηση του σύνθετου ‘πολιτισμικού τοπίου’, με στόχο την υποβολή προτάσεων για την προβολή και ανάδειξη της αρχιτεκτονικής – πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, στο πλαίσιο της ανάδειξης και βιώσιμης ανάπτυξης του ευρύτερου πολιτισμικού τοπίου, του φυσικού και ιστορικού χώρου του Σουλίου. Το εγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα
για τον ιστορικό χώρο Σουλίου θα αποτελέσει τη βάση για την εκπόνηση μελετών αναστήλωσης και επανάχρησης ιστορικών οικιών και επιλεγμένων σουλιώτικων οικιών.
-Επιπροσθέτως, δυνάμει της υπ’ αρ. πρωτ. 77612/22.02.2023 (ΑΔΑ:98ΨΗ4653Π4- ΘΨΕ) Απόφασης της αρμόδιας Διεύθυνσης του ΥΠΠΟ, εγκρίθηκαν τα αποτελέσματα του ερευνητικού προγράμματος με θέμα «Διερεύνηση του ευρύτερου ιστορικού χώρου Σουλίου :
«Ανάδειξη προστασία του πολιτισμικού και πολιτιστικού του τοπίου». Εν συνεχεία, συντάχθηκε οικονομοτεχνική μελέτη, σύμφωνα με την οποία το έργο με τίτλο «Αποκατάσταση του κάστρου Κιάφας στην περιοχή του Σουλίου Περιφέρειας Ηπείρου» προϋπολογισμού 1.500.000,00 ευρώ, πλέον ΦΠΑ, εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με κωδικό ΟΠΣ ΤΑ 5215613, δημοπρατήθηκε και ήδη υλοποιείται από την αρμόδια Διεύθυνση.
Χωρίς χρονοδιάγραμμα
Τα δύσκολα, όπως προκύπτει από το κλείσιμο της απάντησης της κ. Μενδώνη, αφορούν στην διευθέτηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, θέμα για το οποίο δεν δίνεται κάποιο χρονοδιάγραμμα:
“Επιπλέον, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα που συγκροτήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος, για τη διευθέτηση και οριστική επίλυση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος σε ορεινές περιοχές, όπως το Σούλι, απαιτείται η κύρωση των δασικών χαρτών, η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου και η οριστική ρύθμιση των χρήσεων γης μέσω της εφαρμογής τοπικού πολεοδομικού σχεδίου.
Επισημαίνεται ότι το ΥΠΠΟ, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, πραγματοποιεί συσκέψεις με τους αρμόδιους φορείς με στόχο να ολοκληρωθούν σε εύλογο χρονικό διάστημα όλες οι νομοθετικές ρυθμίσεις επίλυσης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, να προχωρήσει απρόσκοπτα η αποκατάσταση και επανάχρηση των κτηρίων στην περιοχή του Σουλίου, και να αναδειχθεί η πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής”.
