ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΩΝ ΑΠΕ
Η ένταξη στο νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο περιοχών των Ιωαννίνων όπου αναμένεται να αναπτυχθούν περισσότερο οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) τα επόμενα χρόνια είναι η πιο ενδιαφέρουσα από τις αλλαγές που περιλαμβάνονται στο σχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος για την περιοχή μας.
Το προτεινόμενο πλαίσιο, η μελέτη του οποίου παραδόθηκε στο υπουργείο προ ημερών, αυξάνει τις περιοχές όπου οι ΑΠΕ θα απαγορεύονται, περιλαμβάνοντας μεταξύ άλλων τα τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και τα «Απάτητα βουνά». Θέτει, δε, για πρώτη φορά κριτήρια για τη χωροθέτηση και των φωτοβολταϊκών πάρκων, ιδίως όταν βρίσκονται σε αγροτικές περιοχές ή σε κοντινή απόσταση από μνημεία.
Οι νέες «εστίες»
Η πρόταση που κατατέθηκε στο υπουργείο Περιβάλλοντος διατηρεί σε γενικές γραμμές την προσέγγιση του προηγούμενου χωροταξικού. Δηλαδή χωρίζει την Ελλάδα σε περιοχές αιολικής προτεραιότητας – ΠΑΠ (στις οποίες μπορούν να τοποθετηθούν περισσότερες ΑΠΕ) ή καταλληλότητας (όλες οι υπόλοιπες). Ορίζει κατηγορίες περιοχών όπου δεν επιτρέπονται οι ΑΠΕ (ονομάζονται «περιοχές αποκλεισμού») και θέτει κανόνες γύρω από τις αποστάσεις των ΑΠΕ από συγκεκριμένα σημεία (λ.χ. μνημεία) ή χρήσεις (λ.χ. οικιστικές ζώνες).
Πιο συγκεκριμένα, σημαντικές είναι οι αλλαγές στον «χάρτη» των περιοχών αιολικής προτεραιότητας, καθώς το προτεινόμενο πλαίσιο:
• Περιλαμβάνει για πρώτη φορά δημοτικές ενότητες και από την Κρήτη: 13 από το Ηράκλειο, 2 από το Λασίθι, 3 από το Ρέθυμνο και 4 από τα Χανιά. Το προηγούμενο δεν είχε καμία ΠΑΠ σε νησί, πλην της Εύβοιας.
• Επίσης προσθέτει για πρώτη φορά ΠΑΠ σε 11 δημοτικές ενότητες στις Σέρρες, σε 5 στο Κιλκίς και σε 2 στα Ιωάννινα.
• Αυξάνει τις ΠΑΠ στην Εύβοια από 9 σε 11 (αφαιρώντας την υπερφορτωμένη Καρυστία) και στη Ροδόπη από 2 σε 5.
• Μειώνει τις περιοχές στον Εβρο από 5 σε 2, στη Βοιωτία από 7 σε 4, στη Φθιώτιδα από 6 σε 2, στη Φωκίδα από 5 σε 1 και στη Λακωνία από 6 σε 2.
• Τέλος, αφαιρεί εντελώς τις ΠΑΠ από Αρκαδία, Αιτωλοακαρνανία και Καρδίτσα.
Υπενθυμίζεται ότι στις «περιοχές προτεραιότητας» το ποσοστό που μπορεί να καλύπτεται από ΑΠΕ είναι το 8% της δημοτικής ενότητας, εκτός και αν υπάρξει αίτημα του δήμου για αύξηση. Οι περιοχές επιλέγονται βάσει του (υψηλού) αιολικού δυναμικού τους.
Πού απαγορεύονται
Στο προτεινόμενο πλαίσιο οι περιοχές αποκλεισμού, αυτές δηλαδή στις οποίες δεν επιτρέπονται οι ΑΠΕ για λόγους προστασίας του φυσικού και του πολιτιστικού περιβάλλοντος, διευρύνονται. Προβλέπεται να απαγορευτεί για πρώτη φορά η χωροθέτηση αιολικών ή φωτοβολταϊκών πάρκων σε τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους (χαρακτηρισμός που δίνεται από το υπουργείο Πολιτισμού) και στα γεωπάρκα της UNESCO. Επίσης, στους 9 ορεινούς όγκους που το υπουργείο Περιβάλλοντος έχει εντάξει στα «Απάτητα βουνά» (λ.χ. Λευκά Ορη, Ταΰγετος) και στους μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους (είναι απαριθμημένοι σε προεδρικό διάταγμα).
Ειδικά για τα αιολικά προτείνεται για πρώτη φορά να απαγορεύονται σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπονται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό χρήσεις τουρισμού-αναψυχής, εκτός από τις «άτυπα διαμορφωμένες» τουριστικές και οικιστικές περιοχές (που προβλέπονταν και στο σημερινό πλαίσιο). Ειδικά για τα φωτοβολταϊκά απαγορεύονται για πρώτη φορά και σε δασικές εκτάσεις (εκτός από δάση, που έχουν διαφορετικό ορισμό), σε περιοχές με προστατευόμενες ή εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες και σε φυσικές λίμνες.
Μια άλλη σημαντική διαφοροποίηση από το ισχύον πλαίσιο είναι ότι λαμβάνει υπόψη του την τουριστική ανάπτυξη των περιοχών. Ετσι λοιπόν «διασυνδέεται» με το (υπό ολοκλήρωση επίσης) ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό, περιορίζοντας τη δυνατότητα χωροθέτησης ΑΠΕ στις πιο ανεπτυγμένες τουριστικά περιοχές.
Οσον αφορά τα φωτοβολταϊκά προστίθενται ως περιοχές που ενδείκνυνται οι μη αρδευόμενες και όσες δεν προορίζονται για βόσκηση, σε μια προσπάθεια περιορισμού της εξάπλωσής τους στην πιο παραγωγική αγροτική γη (ακόμη και αν αυτή δεν είναι χαρακτηρισμένη γη υψηλής παραγωγικότητας). Για τα φωτοβολταϊκά προτείνονται για πρώτη φορά κανόνες (όπως στα αιολικά) για τη μέγιστη κάλυψη ανά δημοτική ενότητα. Επίσης ορίζεται ότι πρέπει να συνεξετάζεται η ισχύς των μικρών φωτοβολταϊκών, που δεν χρειάζονται περιβαλλοντική αδειοδότηση, καθώς παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια το «σπάσιμο» φωτοβολταϊκών (και αιολικών) σε μικρότερα έργα, ώστε να αδειοδοτούνται ευκολότερα.
Το νέο πλαίσιο θέτει κανόνες για την ένταξη αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων στο τοπίο. Ετσι, για παράδειγμα, ορίζονται ελάχιστες αποστάσεις από σημαντικά μνημεία και πυρήνες αρχαιολογικών χώρων, όρια πόλεων ή οικισμών, πυρήνα εθνικού δρυμού. Η πυκνότητα των ανεμογεννητριών γύρω από ένα μνημείο υπολογίζεται με βάση τρεις ομόκεντρους κύκλους, με διαφορετική πυκνότητα. Αντίστοιχα, για τα φωτοβολταϊκά θεσπίζεται η υποχρέωση «μελέτης ορατότητας» για όσες εγκαταστάσεις βρίσκονται σε απόσταση 1,5 χλμ. από σημαντικά μνημεία και 1 χλμ. από πυρήνες αρχαιολογικών χώρων, ιστορικούς τόπους, παραδοσιακούς οικισμούς.
Αυτά για τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά. Οσον αφορά τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα, το προτεινόμενο πλαίσιο διατηρεί τις περιοχές όπου αυτά απαγορεύονται σήμερα (για περιβαλλοντικούς λόγους), ενώ προσθέτει και τους μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, τα «Απάτητα βουνά» και τα τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Μια νέα πρόβλεψη αφορά τον προσδιορισμό της φέρουσας ικανότητας τόσο «γραμμικά», δηλαδή κατά μήκος ενός ποταμού, όσο και εκτατικά, δηλαδή σε επίπεδο λεκάνης απορροής.
Το πλαίσιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις και για τις υπόλοιπες μορφές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από βιομάζα, βιοαέριο ή βιορευστά, γεωθερμία, καθώς και τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας.
