Επανασύσταση άνω των 100 δήμων σταδιακά με γεωγραφικά και άλλα κριτήρια, κατοχυρωμένοι σταθεροί πόροι, νέο πρόγραμμα “Φιλόδημος” με 3,5 δισ. ευρώ ανά αυτοδιοικητική θητεία, επιστροφή στην εκλογή δημάρχου-περιφερειάρχη με ποσοστό άνω του 50% , καθώς και κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.
Αυτά σε γενικές γραμμές περιλαμβάνει το “Σχέδιο Αριστοτέλης” της “Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης” που παρουσίασε χθες ο πρόεδρος της Αλέξης Τσίπρας ως ένα νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο, από την κοινωνία για την κοινωνία, στην εκδήλωση του κόμματος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση στο Σεράφειο.
Ο Αλέξης Τσίπρας είπε ότι «Το Σχέδιο Αριστοτέλης που παρουσιάζουμε σήμερα αποτελεί μια Νέα Αρχιτεκτονική για τη διοικητική οργάνωση της χώρας. Είναι η πρώτη πράξη της μεγάλης αλλαγής που ονομάζουμε Νέα Μεταπολίτευση».
Όπως εξήγησε με το “Σχέδιο Αριστοτέλης” κάθε περιφέρεια αποκτά το δικό της αναπτυξιακό συμβόλαιο με το κεντρικό κράτος, ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με σαφείς στόχους, συγκεκριμένα έργα, συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, μετρήσιμα αποτελέσματα.
Επανασύσταση 100 δήμων
Ο πρώην πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι η μεταρρύθμιση του «Καλλικράτη» το 2010 αποτέλεσε μια σημαντική τομή για την Αυτοδιοίκηση, ωστόσο υποστήριξε ότι η εμπειρία δεκαπέντε ετών ανέδειξε και τα όριά της.
Περισσότεροι από 100 δήμοι σε ολόκληρη τη χώρα, όπως είπε, μπορούν και πρέπει να αποκτήσουν ξανά την αυτονομία τους.
«Η χωρική συγκεντροποίηση του Καλλικράτη δημιούργησε μεγάλες χωρικές ενότητες στις οποίες η θεμελιώδης «αρχή της εγγύτητας» της δημοτικής Αρχής προς τους δημότες δεν μπορεί να λειτουργήσει, με αποτέλεσμα την ποιοτική υποβάθμιση της τοπικής δημοκρατίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σήμερα περίπου 90.000 δήμους με μέσο πληθυσμό 5.600 κατοίκους, ενώ η Ελλάδα 332 δήμους με μέσο πληθυσμό πάνω από 30.000.»
Στο πλαίσιο αυτό θα προωθηθεί και η Μητροπολιτική διακυβέρνηση – Αθήνα, Θεσσαλονίκη γίνονται μητροπολιτικοί σύνδεσμοι με αρμοδιότητες: χωροταξικός σχεδιασμός, μεταφορές και κινητικότητα, μεγάλες υποδομές, ύδατα και αντιπλημμυρική προστασία, περιβαλλοντική προστασία, πολιτική προστασία, διαχείριση κοινόχρηστων και παράκτιων χώρων.
Σταθεροί και εξασφαλισμένοι πόροι
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο Αλέξης Τσίπρας οι Δήμοι καλύπτουν μόλις το 25% των λειτουργικών τους δαπανών από ίδια έσοδα, περίπου 165 Δήμοι καλύπτουν λιγότερο από το 20% των αναγκών τους, ενώ η ΚΕΔΕ εκτιμά ότι η ετήσια χρηματοδοτική απόκλιση ξεπερνά το 1,3 δισ. ευρώ για λειτουργικές δαπάνες και το 1,2 δισ. ευρώ για επενδυτικές ανάγκες.
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία τεσσάρων βασικών χρηματοδοτικών εργαλείων για την Αυτοδιοίκηση:
• Απόδοση του συνόλου του Τέλους Ανθεκτικότητας στους Δήμους, ποσό που εκτιμάται σε περίπου 582 εκατ. ευρώ ετησίως, αποκλειστικά για πράσινες επενδύσεις.
• Διάθεση του 6% των αποθεματικών του Πράσινου Ταμείου στην Αυτοδιοίκηση για περιβαλλοντικά έργα.
• Απόδοση του 40% των πόρων του νέου ΕΣΠΑ 2028–2034 στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, εκ των οποίων τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε έργα Δήμων.
- Κατοχύρωση ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης θα δεσμεύει 250 εκατ. ευρώ ετησίως, τα οποία με μόχλευση μέσω δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συγκροτούν νέο πρόγραμμα «Φιλόδημος» ύψους 3,5 δισ. ευρώ ανά πενταετία, δηλαδή 700 εκατ. ευρώ ετησίως. Χωρίς επιπλέον δημοσιονομικό κόστος.
Παράλληλα, προβλέπεται μόνιμος μηχανισμός τεχνικής υποστήριξης και ωρίμανσης μελετών, ιδιαίτερα για μικρούς και ορεινούς Δήμους που δεν διαθέτουν τεχνικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με την παρουσίαση, το συνολικό πακέτο χρηματοδότησης προς την Αυτοδιοίκηση θα προσεγγίζει τα 13 έως 15 δισ. ευρώ σε μία δημοτική θητεία.
Με προσωπικό και πόρους οι αρμοδιότητες
Βασική αρχή του σχεδίου αποτελεί ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν θα μεταφέρεται στους Δήμους ή στις Περιφέρειες χωρίς να συνοδεύεται από το αναγκαίο προσωπικό και τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους.
Όπως τονίστηκε, η μεταφορά ευθυνών χωρίς χρηματοδότηση αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες δυσλειτουργίας της σημερινής Αυτοδιοίκησης.
Επαναφορά του β΄γύρου των εκλογών
Ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. άσκησε κριτική στην κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Η πρόταση προβλέπει την επαναφορά (πρόσφατα έγινε η αλλαγή για εκλογή με 42% σε ένα γύρο) του συστήματος εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών με 50% συν μία ψήφο, ώστε, εφόσον κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώνει την απαιτούμενη πλειοψηφία στον πρώτο γύρο, να διεξάγεται δεύτερος γύρος μεταξύ των δύο πρώτων.
Κατά την άποψή του, η διαδικασία αυτή εξασφαλίζει μεγαλύτερη πολιτική νομιμοποίηση και ευρύτερες κοινωνικές συναινέσεις.
Κεντρική θέση της πρότασης είναι ότι οι πολίτες δεν πρέπει να αποτελούν απλούς αποδέκτες των αποφάσεων των δημοτικών αρχών, αλλά να συμμετέχουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση, στην ιεράρχηση και στον έλεγχο της εφαρμογής τους.
Το «Σχέδιο Αριστοτέλης» προβλέπει την απευθείας εκλογή των προέδρων των κοινοτήτων από τους πολίτες κάθε χωριού ή τοπικής κοινότητας.
