Η ενεργειακή φτώχεια με τις υπερβολικά για φέτος αυξημένες τιμές στο πετρέλαιο θέρμανσης και μόνιμα στο ηλεκτρικό ρεύμα οδηγεί στην καύση ξύλων σε σόμπες και τζάκια που αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες για την έξαρση της αιθαλομίχλης στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων. Στο πρόβλημα συμβάλουν και άλλες πηγές ρύπανσης χειμώνα-καλοκαίρι για να μην επικεντρώνουμε μόνο στη καύση βιομάζας.
Το πρόβλημα, όπως και τους προηγούμενους χειμώνες δεν αντιμετωπίζεται με συστάσεις, αναλύσεις, ευχολόγια, υπουργικές αποφάσεις κενές περιεχομένου και επιδοτούμενες αντλίες θερμότητας. Η λύση είναι μία, η μείωση τιμών στο πετρέλαιο ή έστω γενναία επιδότηση, όπως και φθηνό ρεύμα για τα νοικοκυριά που δυσκολεύονται και τη γνωρίζουν και τοπικά και στην κυβέρνηση που αποφασίζει.
Παρόλα αυτά για μια ακόμη φορά άνοιξε…διάλογος στα Γιάννενα για μέτρα στο παρά πέντε, επίκληση αποφάσεων του 2013 και 2014 (όπως και πέρυσι) που δεν είναι εύκολα εφαρμόσιμες και επιδότηση αντλιών θερμότητας που ακόμη συζητείται, αν και πολύ αμφιβάλλουμε εάν θα.. σπεύσουν τα φτωχά νοικοκυριά να τις εγκαταστήσουν για να καίνε το ακριβό ρεύμα.
Μέχρι πριν λίγες μέρες στο προσκήνιο ήταν οι αντλίες θερμότητας μέσω επιδότησης με Δήμο και Περιφέρεια να ψάχνουν τώρα τρόπο να διατεθούν και με ποια κριτήρια τα 5 εκατ. ευρώ (ή και παραπάνω).
Η ΚΥΑ που επανέφερε ο Γιάννης Μανιάτης
Σε δηλώσεις του στο περιθώριο της εκδήλωσης του ΠΑΣΟΚ το βράδυ της Κυριακής, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γιάννης Μανιάτης υποστήριξε ότι παραμένει σε ισχύ Κοινή Υπουργική Απόφαση της περιόδου 2013-2014, η οποία προβλέπει οικονομικά κίνητρα για τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας αντί άλλων μορφών θέρμανσης κατά τις περιόδους έντονης αιθαλομίχλης. Για μια παρέμβαση που δεν θα λύσει πλήρως το πρόβλημα, αλλά θα δώσει μια πρόσκαιρη ανακούφιση.
Για την εφαρμογή του μέτρου στην Ήπειρο, όπως ανέφερε, απαιτείται σχετική απόφαση του Περιφερειάρχη, ενώ εκτίμησε ότι η χρηματοδότησή του θα μπορούσε να εξασφαλιστεί από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Όπως εξήγησε, τον Δεκέμβριο του 2013 και τον Ιανουάριο του 2014 αποφασίστηκε η παροχή ισχυρών οικονομικών κινήτρων στα νοικοκυριά, ώστε να περιοριστεί η χρήση ρυπογόνων μέσων θέρμανσης. «Η απάντηση λοιπόν που δόθηκε τότε ήταν να δοθούν ισχυρά κίνητρα στους πολίτες, στις οικογένειες, οι οποίες τότε υπέφεραν, γιατί σας θυμίζω είχαμε τρόικα τότε», ανέφερε.
Ο πρώην υπουργός υποστήριξε ότι το θεσμικό πλαίσιο εκείνης της περιόδου εξακολουθεί να παρέχει τη δυνατότητα εφαρμογής αντίστοιχων μέτρων. «Η υπουργική απόφαση σήμερα που μιλάμε, και αυτό αφορά τα Γιάννινα, είναι εν ισχύ, άρα μπορεί να εφαρμοστεί αύριο κιόλας», δήλωσε.
Για τα νοικοκυριά που ήταν ενταγμένα στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ), προβλεπόταν ιδιαίτερα ευνοϊκή αντιμετώπιση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, για χρονικό διάστημα διπλάσιο από τη διάρκεια του επεισοδίου αιθαλομίχλης.
Για τα υπόλοιπα νοικοκυριά, προβλεπόταν έκπτωση 70% στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, για τις ημέρες κατά τις οποίες καταγραφόταν επεισόδιο αυξημένης ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Ο ίδιος σημείωσε ότι στο παρελθόν η ρύθμιση είχε εφαρμοστεί από την Περιφέρεια Θεσσαλίας για τη Λάρισα και την Καρδίτσα, από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας για τη Θεσσαλονίκη, καθώς και από την Περιφέρεια Κρήτης.
Ειδικά για τα Γιάννενα, υποστήριξε ότι ένα ποσό της τάξης των 2 έως 5 εκατ. ευρώ θα μπορούσε να επαρκεί για τη χρηματοδότηση της παρέμβασης, εκτίμηση που δεν συνοδεύτηκε από αναλυτική κοστολόγηση.
Ο Γιάννης Μανιάτης αναφέρθηκε επίσης στον εξοπλισμό παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, επισημαίνοντας ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση που είχε, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης έχουν αγοραστεί όργανα μέτρησης αιωρούμενων σωματιδίων.
Πρόκειται για τα PM10 και PM2,5, δηλαδή σωματίδια που αποτελούν βασικούς δείκτες της επιβάρυνσης της ατμόσφαιρας και συνδέονται με τις επιπτώσεις της ρύπανσης στη δημόσια υγεία.
Η καταγραφή των συγκεντρώσεών τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την αξιολόγηση των επεισοδίων αιθαλομίχλης και την ενεργοποίηση μέτρων προστασίας.
Στην Επιτροπή και η ανακοίνωση της Περιφέρειας
Οι δηλώσεις του Γιάννη Μανιάτη απασχόλησαν χθες και την Περιφερειακή Επιτροπή με τον Περιφερειάρχη Αλέξανδρο Καχριμάνη να χαρακτηρίζει αυτή την εφαρμογή λειψή. Λίγες ώρες αργότερα εκδόθηκε ανακοίνωση (ουσιαστικά απάντηση σε όσα υποστήριξε ο κ. Μανιάτης και σε σχετικά δημοσιεύματα) από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος & Χωρικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας ως προς τις προϋποθέσεις επιδότησης της οικιακής κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης τους χειμερινούς μήνες στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων.
Από την ανακοίνωση δεν γίνεται κανείς σοφότερος, αφού και πέρυσι είχε τοποθετηθεί η Περιφέρεια για την ίδια Κοινή Υπουργική Απόφαση, επισημαίνοντας την δυσκολία ενεργοποίησης και εφαρμογής, δεδομένου ότι χρειάζονται υπερβάσεις στα μικροσωματίδια άνω των 150 mg για σειρά ημερών και κάτι τέτοιο δεν καταγράφεται.
Αναλυτικά η Περιφέρεια αναφέρει:
–Η συγκεκριμένη διάταξη εφαρμόζεται σε περίπτωση έκδοσης ανακοίνωσης κήρυξης εφαρμογής βραχυπρόθεσμων μέτρων μείωσης των εκπομπών αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10) από εστίες καύσης – και συγκεκριμένα έκδοσης σύστασης για διακοπή της χρήσης τζακιών, θερμαστρών στερεών καυσίμων και θερμαστρών βιομάζας από τον αρμόδιο Περιφερειάρχη.
–Για να εκδοθεί η συγκεκριμένη σύσταση θα πρέπει οι μέσες ημερήσιες συγκεντρώσεις να υπερβαίνουν τα 150μg/m3 (γίνεται δηλ. εφαρμογή του άρθρου 4 παρ.2 εδαφ.β – αα) της ΚΥΑ υπ΄ αριθ. οικ. 70601 (ΦΕΚ 3272/Β/23.12.13)). Επιπλέον θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για διατήρηση των συγκεκριμένων επιπέδων για την επόμενη μέρα (κάτι εξαιρετικά δύσκολο και επισφαλές καθώς οι συγκεντρώσεις εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες).
–Όταν προβλέπεται σύντομη και σημαντική αλλαγή των μετεωρολογικών συνθηκών, τέτοια που να ευνοεί τη μείωση των συγκεντρώσεων, η εφαρμογή των διαφόρων μέτρων μπορεί να μην κηρυχθεί, ώστε να μην υπάρξει άσκοπη διατάραξη στο ρυθμό λειτουργίας των αστικών περιοχών, ακόμα και αν πρόσκαιρα σημειωθεί μικρή υπέρβαση των οριακών τιμών συγκέντρωσης του κάθε επιπέδου (άρθρο 7 παρ.3 της ΚΥΑ 70601).
–Επομένως για την εφαρμογή των παραπάνω πρέπει να υπάρχει σοβαρό επεισόδιο ατμοσφαιρικής ρύπανσης αρκετών ημερών, π.χ. τουλάχιστον 2-3 ημερών, ώστε να έχει κάποιο νόημα η εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου ώστε να μην υπάρξει άσκοπη αναστάτωση των κατοίκων, χωρίς ουσιαστική οικονομική ελάφρυνση τελικά για τους πολίτες. Για να έχει πρακτικό αποτέλεσμα το συγκεκριμένο μέτρο θα πρέπει να έχουμε πολυήμερο επεισόδιο ατμοσφαιρικής ρύπανσης (π.χ 8-10 συνεχόμενων ημερών) με μέσες ημερήσιες τιμές που προσεγγίζουν και ξεπερνούν τα 150mg/m3.
–Στην περιοχή των Ιωαννίνων οι υπερβάσεις για τα αιωρούμενα σωματίδια αφορούν κυρίως μέσες ημερήσιες συγκεντρώσεις στα επίπεδα των 50-100mg/m3. Υπερβάσεις των 150mg/m3 σε μέση ημερήσια τιμή έχουν σημειωθεί μεμονωμένα 5-6 φορές τα τελευταία 10 χρόνια και συνήθως σημειώνονται τις ημέρες των Χριστουγέννων ή της Πρωτοχρονιάς που χρησιμοποιείται από πολύ κόσμο και για όλη την ημέρα το τζάκι και γενικότερα η θέρμανση των κτιρίων.
–Επιπλέον, είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαχυθεί μέσα σε 1 ημέρα η πληροφορία σε όλους τους πολίτες, ώστε να αλλάξουν, εφόσον και αυτό είναι εφικτό, τον τρόπο θέρμανσης σε συστήματα εξαρτώμενα από το ηλεκτρικό ρεύμα.
Λόγω μάλιστα της μικρής αποδοτικότητας του μέτρου στους πολίτες (στην καλύτερη περίπτωση 3 ή 4 ημέρες έκπτωσης 30% στην βασική τιμή του ρεύματος) και της πολυπλοκότητας εφαρμογής της έκπτωσης για μία ή δύο πιθανόν μη συνεχόμενες ημέρες από τον ΔΕΔΔΗΕ και τους παρόχους σχεδιάζεται από το ΥΠΕΝ η τροποποίησή του.
Και επίκαιρη ερώτηση από τον Γιάννη Τσίμαρη
Το πρόβλημα της αιθαλομίχλης στα Γιάννενα και τη μη ενεργοποίηση των προβλεπόμενων μέτρων οικονομικής ελάφρυνσης των καταναλωτών φέρνει στη Βουλή ο βουλευτής Ιωαννίνων του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Γιάννης Τσίμαρης, με Επίκαιρη Ερώτηση προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ο κ. Τσίμαρης επικαλείται τη σοβαρότητα του προβλήματος που αποτυπώνεται στην έκθεση της IQAir για το 2025, σύμφωνα με την οποία τα Γιάννενα συγκαταλέγονται στο 8% των πόλεων παγκοσμίως με τη χειρότερη ποιότητα αέρα, με τις μέσες ετήσιες συγκεντρώσεις PM2,5 να είναι 4,3 φορές υψηλότερες από την κατευθυντήρια τιμή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Αναφέρεται στις υπουργικές αποφάσεις του 2013 και του 2014 που προβλέπουν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οικονομικές ελαφρύνσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις περιόδους αιθαλομίχλης. Με αφορμή και τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του Γιάννη Μανιάτη για τη δυνατότητα εφαρμογής του υφιστάμενου πλαισίου, αναδεικνύεται η ανάγκη να αποσαφηνιστούν οι διαδικασίες ενεργοποίησης του μέτρου και να διασφαλιστεί η απαιτούμενη χρηματοδότηση.
Με την Επίκαιρη Ερώτησή του, ο κ. Τσίμαρης ζητά να διευκρινιστεί εάν έχουν εξασφαλιστεί οι αναγκαίοι πόροι για το 2026 και το 2027 και να υπάρξουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις και σαφές χρονοδιάγραμμα για τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου, ώστε τα μέτρα οικονομικής ελάφρυνσης να ενεργοποιούνται έγκαιρα και αυτοματοποιημένα, με βάση τις μετρήσεις PM10 και PM2,5.
