Συνέντευξη στον Αλ. Θεμελή
Μια από τις πιο γνωστές ιστορίες αγάπης όλων των εποχών επιστρέφει στη σκηνή των Ιωαννίνων, αυτή τη φορά με νέα πνοή, διαφορετικές σκηνικές ισορροπίες και μια ιδιαίτερη συνάντηση δύο κόσμων του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Η παράσταση «Ρωμαίος και Ιουλιέττα, από ύλη Ονείρου» του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, σε διασκευή και σκηνοθεσία της Ρηνιώς Κυριαζή, μεταφέρεται από την καλοκαιρινή της διαδρομή στο Καμπέρειο Θέατρο, με πρεμιέρα το Σάββατο 7 Νοεμβρίου και παραστάσεις τα Σαββατοκύριακα του μήνα.
Συνδυάζοντας τον τραγικό έρωτα του Ρωμαίου και της Ιουλιέττας με την ονειρική και παιγνιώδη ατμόσφαιρα του «Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας», η παράσταση επιχειρεί να φωτίσει διαφορετικές πτυχές του σαιξπηρικού έργου. Πέρα από την ιστορία δύο νέων που διεκδικούν το δικαίωμα στην αγάπη, αναδεικνύονται οι οικογενειακές συγκρούσεις, οι ανθρώπινες αντιφάσεις, η δύναμη της φιλίας, αλλά και τα όρια που θέτουν οι κοινωνικές αντιλήψεις στις προσωπικές επιλογές.
Με αφορμή τη νέα παρουσίαση της παράστασης, δύο από τους πρωταγωνιστές της μιλούν στους «Νέους Αγώνες» για τους χαρακτήρες που ενσαρκώνουν και για όσα εξακολουθεί να έχει να μας πει σήμερα ο Σαίξπηρ.
Η Στέλλα Κατσαρού, στον ρόλο της Νένας, προσεγγίζει μια γυναίκα γεμάτη αγάπη και τρυφερότητα, αλλά και φόβους και αντιφάσεις, που προσπαθεί να προστατεύσει την Ιουλιέττα με τα μέσα που διαθέτει. Μιλά για τη διαφορετική εμπειρία της παράστασης στο Καμπέρειο, τη νέα δυναμική της διανομής και κυρίως για τη σχέση των σημερινών εφήβων με ένα έργο που θέτει ένα βαθιά επίκαιρο ερώτημα: Πόσο πραγματικά ακούμε τα παιδιά μας;
Από την πλευρά του, ο Θανάσης Λανάρης, που εντάσσεται στη νέα διανομή στον ρόλο του Μερκούτιου, ανακαλύπτει πίσω από το χιούμορ και την προκλητική συμπεριφορά του ήρωα έναν άνθρωπο που αγαπά με ένταση και αφοσίωση. Μιλά για την πρόκληση της συμμετοχής σε μια ήδη διαμορφωμένη παράσταση, για τη δημιουργική συνάντηση της τραγωδίας με την κωμωδία και για τις λιγότερο γνωστές πλευρές ενός έργου που, όσο κι αν πιστεύουμε ότι το γνωρίζουμε, εξακολουθεί να μας εκπλήσσει.
Δύο διαφορετικές θεατρικές ματιές, που συναντιούνται στην ίδια πεποίθηση: ότι τα μεγάλα έργα δεν εξαντλούνται ποτέ και ότι κάθε νέα προσέγγισή τους μπορεί να ανοίξει έναν διαφορετικό διάλογο με το κοινό.
Η παράσταση απευθύνεται σε θεατές όλων των ηλικιών, με ιδιαίτερη αναφορά στους νέους και τους εφήβους. Θα παρουσιάζεται στο Καμπέρειο Θέατρο στις 7-8, 14-15, 21-22 και 28-29 Νοεμβρίου, στις 18:00, ενώ έχουν προγραμματιστεί και πρωινές παραστάσεις για μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων.
Η Στέλλα Κατσαρού στον ρόλο της Νένας
Η Νένα είναι ίσως ο πιο κοντινός άνθρωπος στην Ιουλιέττα, αλλά και μια γυναίκα που κουβαλά τις αντιλήψεις και τους περιορισμούς της εποχής της. Εσείς πώς προσεγγίζετε αυτόν τον χαρακτήρα; Είναι τελικά προστάτιδα, σύμμαχος ή ένας άνθρωπος που αδυνατεί να υπερασπιστεί μέχρι τέλους την αγάπη;
Η Νένα έχει αγάπη, έχει τρυφερότητα, έχει μια βαθιά ανθρώπινη σύνδεση με την Ιουλιέττα, όμως κουβαλάει και τις δικές της αντιφάσεις.
Δεν θα έλεγα ότι είναι απλώς μια σύμμαχος ή ότι δεν μπορεί να υπερασπιστεί την αγάπη μέχρι τέλους. Νομίζω πως η Νένα την υπερασπίζεται όσο μπορεί, με τα μέσα και τις αντοχές που διαθέτει. Κάποια στιγμή, όμως, έρχεται αντιμέτωπη με τον φόβο, με την πραγματικότητα και θέλει να την προστατεύσει.
Συμμετείχατε και στην καλοκαιρινή παρουσίαση της παράστασης, μεταξύ άλλων στο Αρχαίο Θέατρο της Δωδώνης. Τώρα το έργο μεταφέρεται στο Καμπέρειο, σε έναν πολύ διαφορετικό θεατρικό χώρο. Τι αλλάζει στην ερμηνεία σας και στη σχέση που δημιουργείται με το κοινό;
Η αλήθεια είναι ότι αλλάζει πολύ η εμπειρία, όταν μια παράσταση μεταφέρεται από έναν εξωτερικό χώρο, όπως το Αρχαίο Θέατρο της Δωδώνης, σε έναν εσωτερικό θεατρικό χώρο, όπως το Καμπέρειο. Στη Δωδώνη υπήρχε η αίσθηση του ανοιχτού χώρου, της φύσης, της ιστορίας που κουβαλά αυτό το θέατρο. Στο Καμπέρειο νιώθω ότι δημιουργείται μια πιο άμεση και προσωπική σχέση με τον θεατή. Οι αποστάσεις μικραίνουν και οι λεπτομέρειες αποκτούν άλλη βαρύτητα. Η παράσταση είναι διαφορετική. Έχουμε δύο νέους ηθοποιούς στην ομάδα, στον ρόλο του Ρωμαίου και του Μερκούτιου, και αυτό από μόνο του φέρνει μια νέα ενέργεια και μια διαφορετική δυναμική. Γιατί στο θέατρο, όταν αλλάζει ένας άνθρωπος, αλλάζει αναπόφευκτα και η σχέση του με τους υπόλοιπους, ο ρυθμός, οι ισορροπίες. Κι αυτό είναι το όμορφο στη ζωντανή φύση του θεάτρου. Η παράσταση εξελίσσεται και ανακαλύπτεις καινούργια πράγματα.
– Έχοντας ασχοληθεί επί χρόνια με τη θεατρική εκπαίδευση παιδιών και νέων, τι πιστεύετε ότι μπορεί να πει σήμερα η ιστορία του Ρωμαίου και της Ιουλιέττας σε έναν έφηβο; Πόσο αναγνωρίζει η σημερινή νέα γενιά τον εαυτό της σε έναν έρωτα που συγκρούεται με τις αντιλήψεις και τις αποφάσεις των μεγαλύτερων;
Νομίζω ότι η ιστορία του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας μπορεί να μιλήσει πολύ δυνατά στους νέους σήμερα, γιατί, πίσω από την εποχή και τις συνθήκες της, βρίσκεται κάτι διαχρονικό. Η αγάπη. Η ανάγκη να αγαπήσεις.
Μέσα από τη θεατρική εκπαίδευση με παιδιά και εφήβους, βλέπω πόσο σημαντικό είναι να τους δίνουμε χώρο να εκφραστούν, να αμφισβητήσουν, να αναρωτηθούν και να ανακαλύψουν τη δική τους αλήθεια. Οι νέοι σήμερα μπορεί να ζουν σε έναν διαφορετικό κόσμο από εκείνον του Σαίξπηρ, όμως εξακολουθούν να έρχονται αντιμέτωποι με προσδοκίες, στερεότυπα και αποφάσεις που συχνά παίρνονται για εκείνους, χωρίς εκείνους.
Αυτό που με συγκινεί στην ιστορία είναι ότι ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα διεκδικούν το δικαίωμά τους να αγαπήσουν ελεύθερα, αλλά πληρώνουν ένα τραγικό τίμημα. Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο ουσιαστικό ερώτημα για τους μεγάλους. Πόσο πραγματικά ακούμε τα παιδιά μας; Πόσο χώρο τους αφήνουμε να επιλέξουν, να κάνουν λάθη, να διαφωνήσουν μαζί μας;
Ο Θανάσης Λανάρης στον ρόλο του Μερκούτιου
Ο Μερκούτιος είναι ένας από τους πιο ιδιαίτερους χαρακτήρες του Σαίξπηρ. Πνευματώδης, προκλητικός, γεμάτος ζωντάνια, αλλά και ένας άνθρωπος που παρασύρεται στη βία, αλλάζοντας την πορεία της ιστορίας. Ποια πλευρά του σας ενδιαφέρει περισσότερο και τι κρύβεται τελικά πίσω από το χιούμορ του;
Είναι πραγματικά εντυπωσιακή η ικανότητα του Σαίξπηρ να δίνει στους χαρακτήρες του τις ποιότητες που τους κάνουν εντελώς ζωντανούς. Έτσι συμβαίνει και με το Μερκούτιο: όσο διαβάζεις και ξαναδιαβάζεις τους στίχους, μπορείς να τον “δεις” στην καθημερινότητα του. Μπορεί να είναι ο φίλος σου, που έχετε βγει μαζί, το αγόρι που ερωτεύεσαι, ο τυχαίος στο διπλανό τραπέζι, που σου ανοίγει κουβέντα για την επικαιρότητα με ένα καυστικό σχόλιο. Η αντίθεση σε κάποια στοιχεία του είναι αυτό που τον κάνει τόσο γοητευτικό και είναι συγκλονιστικός ο τρόπος που πολλές φορές ανατρέπει κι ο ίδιος τον εαυτό του.
Μαζί με το Μπενβόλιο και το Ρωμαίο συντελούν μία απολαυστική αγοροπαρέα με μοναδικές ισορροπίες, πολύ βαθιά δεμένη. Έχει δημιουργήσει έναν αξιοζήλευτο κώδικα με τους φίλους του, τόσο ιδιαίτερο που θα μπορούσες να πεις ότι υπάρχουν στιγμές πειράγματος, που μόνο οι ίδιοι θα μπορούσαν να καταλάβουν τους εαυτούς τους.
Ωστόσο το χαρακτηριστικό του Μερκούτιου που νομίζω ότι τον διέπει, είναι η δύναμη και η ένταση με την οποία αγαπάει. Είναι ο τύπος που, όταν επιλέξει κάποιον ως “άνθρωπό του”, δε θα αφήσει χαραμάδα αμφισβήτησης για την αγάπη του προς αυτόν. Κάπως έτσι άλλωστε, οδηγούμαστε και στην πιο καθοριστική στιγμή, ακριβώς στη μέση του έργου.
Η παράσταση συνδυάζει δύο κόσμους του Σαίξπηρ, τον τραγικό έρωτα του «Ρωμαίου και της Ιουλιέττας» και την ονειρική ατμόσφαιρα του «Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας». Πώς λειτουργεί αυτή η συνάντηση πάνω στη σκηνή; Και πώς μπορεί μια ιστορία που γνωρίζουμε όλοι να μας εκπλήξει ξανά;
Ο Σαίξπηρ εμπεριέχει στο “Όνειρο” μία παρωδία του “Ρωμαίος και Ιουλιέττα” (είναι η παράσταση που ετοιμάζουν οι μάστορες στο δάσος), οπότε ο ίδιος ο συγγραφέας έχει ήδη συγγενεύσει τα δύο έργα. Στη σύνδεση τους συναινεί και το ότι το “Ρωμαίος και Ιουλιέττα” έχει στιγμές απόλυτης κωμωδίας. Έτσι κι εμείς, χρησιμοποιούμε κομμάτια από το “Όνειρο” για να ρίξουμε λίγο παραπάνω φως σ’ αυτή την πλευρά του έτερου έργου.
Το “Ρωμαίος και Ιουλιέττα” έχει ένα χαρακτηριστικό που βλέπουμε σε όλα τα κλασικά έργα: όσες φορές και αν ασχοληθείς μαζί του, ανακαλύπτεις κάτι καινούργιο. Εκτός αυτού όμως, αυτό που είναι κυρίως γνωστό σε σχέση μ’ αυτό το έργο είναι ο θανατηφόρος έρωτας μεταξύ των δύο εφήβων. Έτσι όμως γίνεται και παραγνωρισμένο, καθώς υπάρχουν τόσες πτυχές που ξεδιπλώνονται σ’ αυτή την ιστορία, που είμαι σίγουρος ότι κάθε θεατής θα φύγει από το θέατρο έχοντας ανακαλύψει ένα κομμάτι της που δεν είχε αντιληφθεί.
Συμμετέχετε στη νέα διανομή μιας παράστασης που έχει ήδη διαγράψει μια καλοκαιρινή διαδρομή. Πώς είναι για έναν ηθοποιό να μπαίνει σε μια ήδη διαμορφωμένη σκηνική πρόταση και να δίνει τη δική του ταυτότητα σε έναν τόσο αναγνωρίσιμο ρόλο; Τι θα θέλατε να κρατήσει ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο;
Έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον το να μπαίνεις σε μία παράσταση που έχει κάνει έναν πρώτο κύκλο. Από όταν ξεκινήσαμε να ετοιμάζουμε το ανέβασμά της για το Καμπέρειο, έχουμε δουλέψει πολύ για να προσθέσουμε νέες ιδέες και να φρεσκάρουμε το ήδη υπάρχον υλικό. Ουσιαστικά χρησιμοποιούμε τη δουλειά που έγινε το καλοκαίρι ως έναυσμα για να φέρουμε μία νέα εκδοχή της, φυσικά μπολιασμένη και με τις οπτικές δύο νέων ηθοποιών, αλλά και με καινούργιες προσθήκες από τους συντελεστές που είχαν ήδη “ψηθεί” για μήνες πάνω στο έργο.
Έχω την τύχη να βρίσκομαι με εξαιρετικούς συνεργάτες. Ένα από τα κύρια κοινά χαρακτηριστικά μας, είναι το μεράκι και η όρεξη που έχουμε να πούμε αυτή τη μαγική ιστορία με τον καλύτερο τρόπο που μπορούμε, γιατί της αξίζει. Θα με χαροποιούσε πολύ να φεύγουν οι θεατές μας, έχοντας εκλάβει το μεγαλείο αυτού του έργου. Τα υπόλοιπα θα τα κάνει το έργο από μόνο του.
