Περίπου 950 τ. χλμ. σε έξι ελληνικά βουνά θα παραμείνουν «απάτητα». Με πρωτοβουλία του υπουργείου Περιβάλλοντος, που βασίζεται επιστημονικά σε μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, στις περιοχές αυτές θα απαγορευθεί κάθε νέα διάνοιξη δρόμου ή δημιουργία τεχνητών επιφανειών, ως μέσο προστασίας της μοναδικής βιοποικιλότητάς τους. Με αφορμή την υπογραφή των αποφάσεων, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Γιώργος Αμυράς παραχώρησε συνέντευξη στην «Καθημερινή» αναπτύσσοντας το σκεπτικό της πρωτοβουλίας.
Το κομμάτι της συνέντευξης που αφορά την συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει ως εξής:
– Πώς προέκυψε η ιδέα για τα «Απάτητα βουνά»;
– Υπάρχει μια διεθνής τάση. Οι ΗΠΑ ήταν οι πρώτες που δημιούργησαν τον θεσμό των περιοχών άνευ δρόμων. Τις ονόμασαν «roadless rule» και χρειάστηκαν περίπου 20 χρόνια για να τις θεσμοθετήσουν. Στην Ευρώπη είμαστε οι πρώτοι που θα κάνουμε κάτι ανάλογο. Διεθνώς, ως περιοχές χωρίς δρόμους εννοούνται όσες είναι άνω του ενός τ. χλμ. σε έκταση και απέχουν περισσότερο από ένα τ. χλμ. από τον πλησιέστερο δρόμο. Στην Ελλάδα έχουμε περισσότερα από 370.000 χλμ. οδικού δικτύου, που χωρίζουν τη χώρα σε 4.659 κομμάτια γης (σ.σ. αναφέρεται σε τμήματα ανάμεσα σε δρόμους, όχι μεμονωμένες ιδιοκτησίες). Η πιθανότητα να βρίσκεται κάποιος σε απόσταση πάνω από ένα χλμ. σε έναν δρόμο είναι μόλις 5,6%. Είμαστε λοιπόν «γαζωμένοι» από δρόμους και μάλιστα η Ελλάδα παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αύξηση κατάτμησης της γης από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης. Την ίδια στιγμή, η Ε.Ε. τονίζει πόσο σημαντικό είναι να ανασχεθεί ο κατακερματισμός των παρθένων περιοχών και η κάλυψή τους με τεχνητές επιφάνειες.
– Ποιες είναι οι περιοχές που θα προστατευθούν;
– Στην Ελλάδα θεσπίζουμε έξι τέτοιες περιοχές άνω των 50 τ. χλμ. σε ισάριθμα βουνά, για να τις θέσουμε υπό προστασία. Πρόκειται για τα Λευκά Ορη (έκταση 355,86 τ. χλμ.), την Τύμφη (202,75), τον Ταΰγετο (143,23), τον Σμόλικα (102,89), το Σάος (97,3) και το όρος Χατζή (46,61). Επιπλέον, στην κατηγορία αυτή ανήκει και ο Ολυμπος, που όμως προστατεύεται από φέτος από ένα σύγχρονο προεδρικό διάταγμα και συνεπώς δεν χρειάζεται να συμπεριληφθεί στην πρωτοβουλία μας. Η επιλογή των θέσεων έγινε με βάση μελέτη του Εργαστηρίου Διατήρησης Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο και επιστημονική υπεύθυνη τη Βασιλική Κατή, αναπλ. καθηγήτρια στο τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών (σ.σ. η «Κ» παρουσίασε τη μελέτη στις 22.12.2020).
– Θα υπάρξει συνέχεια;
– Την περίοδο αυτή παραλαμβάνουμε από το πανεπιστήμιο μελέτη για όλες τις περιοχές χωρίς δρόμους άνω των 10 τ. χλμ. και θα τις μελετήσουμε, ώστε να προχωρήσουμε στην κατοχύρωση και άλλων.
– Πώς θα γίνει αυτή η κατοχύρωση και τι θα συνεπάγεται;
– Θα γίνει μέσω υπουργικών αποφάσεων που υπογράφονται αυτές τις ημέρες. Στις περιοχές αυτές θα απαγορεύεται η διάνοιξη νέων δρόμων και η δημιουργία νέων τεχνητών επιφανειών. Τα «Απάτητα βουνά» είναι ένα ενδιάμεσο στάδιο μέχρι την ολοκλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών που εκπονούνται για όλες τις περιοχές Natura, μιας και το 97% αυτών περιλαμβάνεται στο δίκτυο των προστατευόμενων περιοχών. Οσα έργα έχουν ξεκινήσει διαδικασίες αδειοδότησης στις περιοχές αυτές, θα απορριφθούν. Το Δημόσιο έχει μελετήσει νομικά το ζήτημα και είναι καλυμμένο, καθώς προέχει η προστασία της βιοποικιλότητας. Στόχος μας είναι όχι μόνο να προστατεύσουμε μοναδικούς οικοτόπους και σημαντικά είδη ζώων και φυτών στις περιοχές αυτές, αλλά και να βοηθήσουμε τις τοπικές κοινωνίες να τις αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, να αρχίσουν να βλέπουν τα βουνά τους με διαφορετικά μάτια.
