Δυο σημαντικές εκθέσεις με τον ίδιο τίτλο “Πέρα από το χθες” και με πρωταγωνιστές, του πρωτοπόρους φωτογράφους και κινηματογραφιστές αδελφούς Μανάκια και έναν αιώνα και πλέον μετά τον Ρουμάνο ανθρωπολόγο Cătălin D. Constantin, που επιστρέφει συμβολικά στους τόπους από όπου που ξεκίνησαν, παρουσάζονται στην Πινακοθήκη Αβέρωφ στο Μέτσοβο και στα Γιάννενα στον Πολυχώρο “Δ. Χατζής”.
Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ, 12 Απριλίου-26 Μαΐου
Στην Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ στο Μέτσοβο η έκθεση εγκαινιάζεται το Σάββατο 12 Απριλίου, στις 12 το μεσημέρι.
Πρόκειται για ένα ταξίδι στο χρόνο, το τοπίο και τη μνήμη, ένα έργο εικαστικής ανθρωπολογίας, που ανατρέχει στα φωτογραφικά ίχνη των αδελφών Μανάκια, των πρωτοπόρων φωτογράφων των αρχών του 20ου αιώνα, οι οποίοι πριν από εκατό και πλέον χρόνια περιπλανήθηκαν στα Βαλκάνια με μια φωτογραφική μηχανή αποτυπώνοντας έναν κόσμο στα πρόθυρα της νεωτερικότητας.
Σήμερα στην Πινακοθήκη φιλοξενείται η ελληνική πρεμιέρα του έργου οπτικής ανθρωπολογίας του Ρουμάνου ανθρωπολόγου Catalin D. Constantin, o οποίος για περισσότερο από μια δεκαετία διεξάγει ανθρωπολογική έρευνα σε όλα τα Βαλκάνια, επιστρέφοντας ξανά και ξανά στα τοπία που κάποτε απαθανάτισαν οι αδελφοί Μανάκια, ξαναφωτογραφίζοντας τις ίδιες σκηνές από το ακριβές σημείο και, μερικές φορές, την ίδια ημερολογιακή ημέρα με τις πρωτότυπες.
Το αποτέλεσμα είναι ένας συγκινητικός οπτικός διάλογος που καλύπτει περισσότερο από έναν αιώνα. Το παλιό συναντά το νέο, το παρελθόν το παρόν και η πολιτιστική συνέχεια αποκαλύπτεται μέσα από τις αλλαγές. Οι επισκέπτες θα βιώσουν πλάι-πλάι εικόνες από το 1900 και το 2020, καθηλωτικές αφηγήσεις επιτόπιων συναντήσεων και απόηχους ξεχασμένων μετακινούμενων διαδρομών που κάποτε διαμόρφωναν τις ζωές χιλιάδων ανθρώπων στις ορεινές κοιλάδες της Μακεδονίας και της Ηπείρου.
Η έκθεση είναι ένας βαθύς φόρος τιμής όχι μόνο στους αδελφούς Μανάκια – πρωτοπόρους τόσο της φωτογραφίας όσο και του βαλκανικού κινηματογράφου – αλλά και στη διαχρονική ζωτικότητα των βλάχικων κοινοτήτων στα βουνά της Πίνδου.
Σύντομο βιογραφικό Cătălin D. Constantin
Ο Cătălin D. Constantin είναι ανθρωπολόγος, εκδότης και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου. Είναι κάτοχος δύο διδακτορικών διατριβών και έχει παρουσιάσει μια πρωτοποριακή πολιτισμική ανάλυση για τις αστικές πλατείες των ευρωπαϊκών πόλεων. Έχει επιμεληθεί εκθέσεις σε περισσότερες από δώδεκα χώρες και έχει λάβει το μετάλλιο τιμής από το KulturForum Europa. Η έρευνά του επικεντρώνεται στις βλάχικες κοινότητες των Βαλκανίων και του Καυκάσου και οι εκθέσεις του συχνά συνδυάζουν την οπτική αφήγηση με το επιστημονικό βάθος.
ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: 13 Απριλίου 2025 – 26 Μαΐου 2025
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ: 10.00 – 16.00, καθημερινά εκτός Τρίτης.
Στα Γιάννενα (Πολυχώρος “Δ. Χατζής”) 14-17 Απριλίου
Πριν από εκατό και πλέον χρόνια, δύο οραματιστές αδερφοί ξεκίνησαν να καταγράφουν τη ζωή στα Βαλκάνια με μια φωτογραφική μηχανή — και αμέσως μετά, με μια κινηματογραφική. Τα ονόματα τους ήταν Ιωάννης και ο Μίλτος Μανάκια (βλάχικα: Ιανάκη και Μίλτο Μανάκη ή Μανάκια).
Το ταξίδι τους, καλλιτεχνικό και ανθρωπολογικό, ξεκίνησε από τα Ιωάννινα, την πόλη, όπου άνοιξαν το πρώτο τους φωτογραφείο. Ήταν μια αρχή, που θα εξελισσόταν σε μια πρωτοποριακή κληρονομιά στην οπτική ιστορία των Βαλκανίων.
Η έκθεση είναι μια ποιητική και επιστημονική εξερεύνηση του ταξιδιού των αδελφών Μανάκια στα Βαλκάνια – ιδωμένη μέσα από το φακό του σήμερα. Θα πραγματοποιηθεί από τη Μεγάλη Δευτέρα 14 Απριλίου έως και το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης, 17 Απριλίου, στον εκθεσιακό χώρο «Δ. Χατζής», υπό την αιγίδα του Δήμου Ιωαννιτών. Ώρες λειτουργίας: 11 έως 1 το πρωί και 6 έως 9 το απόγευμα.
Στο «Πέρα από το χθες» (Beyond Yesterday), ο Cătălin D. Constantin επισκέπτεται ξανά τα μέρη που απαθανάτισαν οι αδερφοί Μανάκια — από την Ήπειρο έως τη Μακεδονία — αναδημιουργώντας τις φωτογραφίες τους από την ίδια γωνία, τα ίδια τοπία και, μερικές φορές, την ίδια ημερολογιακή ημέρα. Οι φωτογραφίες του βασίζονται στις αυθεντικές φωτογραφίες των αδελφών Μανάκια, που σώζονται στα αρχεία του Βουκουρεστίου. Το έργο του βασίζεται σε εκτεταμένη έρευνα, την ιστορική χαρτογράφηση και τις τοπικές προφορικές ιστορίες. Το αποτέλεσμα είναι ένας ισχυρός οπτικός διάλογος, που γεφυρώνει έναν αιώνα πολιτισμικής συνέχειας και μετασχηματισμού.
Ιωάννινα: Ένα κρίσιμο κεφάλαιο
Η πόλη των Ιωαννίνων δεν φιλοξενεί απλώς αυτήν την έκθεση — είναι ένας καθοριστικός χώρος για αυτήν. Ως το πρώτο επαγγελματικό σπίτι των αδελφών Μανάκια, σηματοδοτεί τη γενέτειρα του δημόσιου έργου τους και την πρώτη τους επαφή με το ζωντανό, πολυπολιτισμικό κόσμο, ο οποίος διαμόρφωσε το καλλιτεχνικό τους όραμα. Η έκθεση τιμά αυτή την αρχή και προσκαλεί τους επισκέπτες να δουν τα Βαλκάνια όχι μόνο ως γεωγραφικό χώρο αλλά ως ζωντανό αρχείο μνήμης, κινητικότητας και νοήματος.
Βουκουρέστι: Μια καθοριστική συνάντηση
Μια άλλη κρίσιμη στιγμή στο ταξίδι των αδελφών Μανάκια συνέβη στο Βουκουρέστι, σε ένα από τα πρώτα ταξίδια τους, το 1905. Εκεί, για πρώτη φορά, οι αδελφοί Μανάκια είδαν μια κινούμενη εικόνα — μια εμπειρία, που θα διαμόρφωνε βαθιά την καλλιτεχνική τους τροχιά. Εμπνευσμένοι από αυτήν την εμπειρία, αποφάσισαν να αγοράσουν την πρώτη τους κινηματογραφική μηχανή. Ήταν μια κινηματογραφική μηχανή Kinora (serial no 300) — από τις πρώτες του είδους τους στον κόσμο. Στην Αβδέλα, το γενέθλιο χωριό τους, φωλιασμένο στα βουνά της Πίνδου, γύρισαν την πρώτη ταινία που καταγράφηκε ποτέ στα Βαλκάνια και σε ολόκληρη την τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία.
