Ένα μνημείο για τους Ηπειρώτες Εθνικούς Ευεργέτες είναι το λιγότερο που οφείλει διαχρονικά η Ελληνική Πολιτεία, αλλά ποτέ δεν το έπραξε, αντίθετα η αυτοδιοίκηση και φορείς του τόπου το επεδίωξαν χωρίς αποτέλεσμα, 30 χρόνια μετά την πρώτη σοβαρή προσπάθεια για να τιμάται η προσφορά και η μνήμη τους και με ένα μνημείο στην πόλη των Ιωαννίνων.
Αν και τρόποι υπήρχαν,τα χρήματα δεν θα έλειπαν, μέχρι και ανέγερση από το Δήμο Αθηναίων στα Γιάννενα ( υπόσχεση που δεν τηρήθηκε επί Δημαρχίας Δ. Αβραμόπουλου)και τελικά επιλέχθηκε να γίνει έρανος για την ανέγερση του, την ώρα που άλλα έργα χρήσιμα και μη προωθούνται, αλλά τρεις δεκαετίες μετά την πρώτη απόφαση εξακολουθούν να βρίσκονται στο στάδιο των διοικητικών διαδικασιών…διαφωνιών και προσωπικών, πιθανόν, επιδιώξεων.
Η πρωτοβουλία για την κατασκευή του Μνημείου Εθνικών Ευεργετών και Δασκάλων του Γένους έχει εμπλακεί το τελευταίο διάστημα σε γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και αντιπαραθέσεις μεταξύ της δημοτικής αρχής και μελών της Ερανικής Επιτροπής, με αποτέλεσμα παραιτήσεις και ανασυγκρότησή της.
Το ζήτημα απασχόλησε τη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ιωαννίνων την Τετάρτη, με αντικείμενο την αντικατάσταση επτά τακτικών και αναπληρωματικών μελών που υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους.
Η συζήτηση ανέδειξε το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε με στόχο να τιμήσει την παράδοση του ηπειρωτικού ευεργετισμού, αλλά εξακολουθεί να μην έχει περάσει στο στάδιο της υλοποίησης.
Από το μακρινό 1996
Η ιστορία της πρωτοβουλίας ξεκινά το 1996, όταν το Δημοτικό Συμβούλιο Ιωαννίνων αποφάσισε τη σύσταση επιτροπής για την ανέγερση μνημείου προς τιμήν των Ζωσιμάδων. Το θέμα επανήλθε το 2020, με νέα απόφαση για την ανέγερση Μνημείου Εθνικών Ευεργετών και Δασκάλων του Γένους, ενώ το 2023 εγκρίθηκε η διεξαγωγή εράνου και η σύσταση Ερανικής Επιτροπής για τη συγκέντρωση των απαιτούμενων χρημάτων.
Στο μεταξύ είχε εξασφαλιστεί και η προσφορά του γνωστού Ηπειρώτη γλύπτη Θεόδωρου Παπαγιάννη, ο οποίος είχε αναλάβει να φιλοτεχνήσει δωρεάν το έργο. Ως χώρος ανέγερσης είχε προταθεί το Πάρκο Ηρώων, μπροστά από το Ρολόι. Ωστόσο, παρά τις διαδοχικές αποφάσεις, η διαδικασία δεν προχώρησε.
Η επίσημη συγκρότηση της Ερανικής Επιτροπής ολοκληρώθηκε μόλις τον Φεβρουάριο του 2026, με την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, ενώ η πρώτη άτυπη συνάντηση των μελών της πραγματοποιήθηκε στις 8 Μαΐου.
Παραιτήσεις και καταγγελίες
Μεταξύ των παραιτηθέντων βρίσκονται οι Χάρης Λεοντάρης και Σπύρος Εργολάβος, πρώην δημοτικοί σύμβουλοι και από τους αρχικούς εμπνευστές της πρωτοβουλίας.
Στην κοινή επιστολή παραίτησής τους άσκησαν έντονη κριτική στη δημοτική αρχή, καταλογίζοντάς της καθυστερήσεις και έλλειψη ουσιαστικού ενδιαφέροντος για την προώθηση του έργου.
Υποστήριξαν ότι, παρά τις δεσμεύσεις προηγούμενων δημοτικών αρχών και την προσφορά του Θεόδωρου Παπαγιάννη, δεν έγιναν οι απαραίτητες ενέργειες ώστε να ξεκινήσει η ανέγερση του μνημείου.
Στην επιστολή τους συνέδεσαν επίσης τη στάση της δημοτικής αρχής με το ζήτημα των σχολικών περιουσιών των Ηπειρωτών Ευεργετών, για το οποίο έχουν επανειλημμένα παρέμβει στο παρελθόν.
Οι δύο πρώην δημοτικοί σύμβουλοι είχαν ζητήσει από τον Δήμο να αναλάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη διεκδίκηση των περιουσιών αυτών, υποστηρίζοντας ότι η διαχείρισή τους δεν ανταποκρίνεται στη βούληση των ευεργετών.
Συνολικά επτά αποχωρήσεις…
Σύμφωνα με τα έγγραφα που κατατέθηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο, οι παραιτήσεις αφορούν τους:
-Χρήστο Μασσαλά, πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
-Παναγιώτη Τσαμάτο, ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
-Ελευθερία Τζάλλα, εκπαιδευτικό και αναπληρωματικό μέλος.
-Χάρη Λεοντάρη, φιλόλογο και συγγραφέα.
-Αγλαΐα Κωστοπούλου, διδάκτορα Φιλολογίας και αναπληρωματικό μέλος.
-Σπύρο Εργολάβο, φιλόλογο, συγγραφέα και ταμία της Επιτροπής.
-Γιώργο Καλέ, φιλόλογο και αναπληρωματικό μέλος.
Οι λόγοι παραίτησης δεν ήταν ίδιοι για όλα τα μέλη. Ο Παναγιώτης Τσαμάτος, για παράδειγμα, υποστήριξε ότι η υπόθεση παραμένει ουσιαστικά στο σημείο εκκίνησης και εξέφρασε την εκτίμηση ότι δεν είναι εφικτή η ολοκλήρωση των διαδικασιών μέχρι τη λήξη της θητείας της Επιτροπής, το 2028.
Άλλα μέλη επικαλέστηκαν τον τρόπο λειτουργίας της Επιτροπής, την έλλειψη χρόνου ή τη διαφωνία τους με τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν.
Δέσμευση για ολοκλήρωση
Κατά τη συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο, η πρόεδρος του Σώματος και αναπληρώτρια πρόεδρος της Ερανικής Επιτροπής, Αναστασία Γιογλή, παρουσίασε την εισήγηση για την αντικατάσταση των παραιτηθέντων. Υποστήριξε ότι η Επιτροπή είχε λειτουργήσει με διαδικαστικές παρατυπίες, επισημαίνοντας την ανάγκη τήρησης του θεσμικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία και τη διαχείριση του εράνου.
Παράλληλα, ζήτησε από τα πρώην μέλη να ενημερώσουν τη νέα σύνθεση της Επιτροπής για τις ενέργειες και τις αποφάσεις που είχαν προηγηθεί, ώστε να υπάρχει συνέχεια στη διαδικασία. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη συνεδρίαση, τα παραιτηθέντα μέλη δεν ανταποκρίθηκαν στο αίτημα συνεργασίας.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες, καθώς η Επιτροπή καλείται ουσιαστικά να οργανώσει εκ νέου τη λειτουργία της και να επανεξετάσει τα βήματα που απαιτούνται για τη διεξαγωγή του εράνου. Η Αναστασία Γιογλή δεσμεύτηκε πάντως ότι η προσπάθεια θα συνεχιστεί και ότι θα επιδιωχθεί η ολοκλήρωση του έργου.
Η θητεία της επιτροπής λήγει στο τέλος Ιουνίου του 2028, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο πιεστικό το χρονοδιάγραμμα.
