Την απουσία συντήρησης στα τεχνικά έργα, αλλά και στα κτίρια χαρακτήρισε ως μείζον πρόβλημα για τις αιτίες των μεγάλων καταστροφών μετά από έντονα φυσικά φαινόμενα και θεομηνίες ο καθηγητής Γεωλογίας του ΕΚΠΑ και πρόεδρος του ΟΑΣΠ (Οργανισμού Αντισεισμικής Προστασίας), Ευθύμιος Λέκκας
Με αφορμή την παρουσία του στα Γιάννενα για το 1o Πολυθεματικό Συνέδριο των ΟΤΑ ο κ. Λέκκας σε δηλώσεις του στα τοπικά ΜΜΕ και με αφορμή τις τελευταίες καταστροφές στην Ήπειρο, τις απέδωσε όχι μόνο στον τεράστιο όγκο βροχής, αλλά και στη φύση των πετρωμάτων και κυρίως στην μη συντήρηση δημοσίων έργων και κατοικιών που τις καθιστούν ευάλωτες σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Καταρχάς, ο κ. Λέκκας τόνισε ότι βρισκόμαστε σε ένα νέο πλαίσιο, αυτό της εξελισσόμενης κλιματικής κρίσης, με νέα δεδομένα και νέα πραγματικότητα. Τα φαινόμενα γίνονται εντονότερα, συχνότερα, πιο καταστροφικά και καταλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερες εκτάσεις. Η προβολή αυτών των φαινομένων στα επόμενα χρόνια αφορά όλα τα έργα αντιμετώπισης: όχι μόνο τα αντιπλημμυρικά, αλλά και τα έργα που σχετίζονται με οποιοδήποτε κλιματικό ή γεωδυναμικό φαινόμενο, καθώς αυτά εξελίσσονται με μεγάλη ταχύτητα.
Μελέτη για το λεκανοπέδιο και τα “έξυπνα έργα”
Με βάση τα νέα δεδομένα και τα σύγχρονα λογισμικά, αλλά και με επιτόπια παρατήρηση, η επιστημονική του ομάδα στο Δήμο Ιωαννιτών που εκπονεί μια μεγάλη μελέτη, προσπαθεί να κατανοήσει το περιεχόμενο των νέων φαινομένων, ώστε να προσεγγίσει τις μελλοντικές καταστάσεις που αυτά μπορούν να δημιουργήσουν. Όπως τόνισε ο κ. Λέκκας, δεν είναι μόνο η πρόβλεψη των φαινομένων που έχει σημασία, αλλά κυρίως το τι πρέπει να γίνει ώστε να διαχειριστούμε τις επιπτώσεις τους. Αυτό απαιτεί νέα διαχείριση, νέα νοοτροπία και νέα προσέγγιση στον σχεδιασμό των έργων.
Ο σχεδιασμός αυτός δεν συνεπάγεται απαραίτητα μεγαλύτερα ή απλώς πιο κοστοβόρα έργα. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και τέτοια έργα υπερδιαστασιολογημένα, αποδεικνύουν ότι «συνεχίζουν να χάνουν», όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, με παραδείγματα τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό. Στόχος πλέον είναι τα «έξυπνα έργα», έργα που μειώνουν τις επιπτώσεις χωρίς να απαιτούν υπέρογκες παρεμβάσεις. Υπογράμμισε ωστόσο ότι οι επιπτώσεις δεν θα μηδενιστούν ποτέ — αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να τις αναγνωρίσουμε και να προσαρμοστούμε μειώνοντας τις επιπτώσεις των ακραίων φυσικών και καιρικών φαινομένων.
Σε σχέση με το κόστος, ο κ. Λέκκας εξήγησε ότι έξυπνα έργα δεν σημαίνουν απαραίτητα φθηνότερα έργα. Πρόκειται για παρεμβάσεις που συχνά σχεδιάζονται έτσι ώστε να αντιμετωπίζουν τα αίτια των φαινομένων σε ευρύτερη κλίμακα, καλύπτοντας ολόκληρες λεκάνες απορροής και όχι μόνο τις περιοχές όπου εμφανίζεται το πρόβλημα. Για κατολισθητικά ή σεισμικά φαινόμενα, σημείωσε ότι απαιτούνται τελείως διαφορετικές προσεγγίσεις.
Τι έφταιξε στην Ήπειρο
Αναφερόμενος στην Ήπειρο και ειδικά στα Γιάννενα και τις τελευταίες καταστροφές, ο κ. Λέκκας υπενθύμισε ότι η περιοχή βρίσκεται πάνω σε τεκτονική τάφρο, οριζόμενη από μεγάλα ρήγματα. Παρότι δεν υπάρχει ζήτημα μεγάλου σεισμού, οι πιέσεις που αναπτύσσονται δημιουργούν συχνά προβλήματα σε κατοίκους και αρχές.
Σε ερώτηση σχετικά με τις καθυστερήσεις στα έργα αποκατάστασης —με παράδειγμα τον «Ντάνιελ» του 2023— ο κ. Λέκκας αναγνώρισε ότι οι διαδικασίες στην Ελλάδα παραμένουν αργές. Η διαδικασία εκτάκτων αναγκών συμπυκνώνει μεν τον χρόνο, αλλά όχι όσο θα έπρεπε. «Ζούμε σε ένα γραφειοκρατικό περιβάλλον», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι αγκυλώσεις επηρεάζουν όχι μόνο τα έργα πολιτικής προστασίας αλλά και ολόκληρο το πολιτικοοικονομικό σύστημα της χώρας.
Για τις πρόσφατες καταστροφές στη Δυτική Ελλάδα και την Ήπειρο, εξήγησε ότι ο όγκος του νερού ήταν δεδομένα τεράστιος. Όμως αυτό αποτελεί μόνο τον έναν παράγοντα. Ο δεύτερος παράγοντας είναι ο κίνδυνος —ο οποίος αυξάνεται λόγω της κλιματικής κρίσης— και ο τρίτος η φύση των πετρωμάτων. Η χαρακτηριστική γεωλογική δομή της Ηπείρου, οι αστάθειες εδαφών και τα γεωτεχνικά χαρακτηριστικά πολλών περιοχών επιβαρύνουν τις συνέπειες.
Το κρίσιμο όμως, όπως επισήμανε, είναι η τρωτότητα. «Η τρωτότητα η δική μας είναι αυξημένη», ανέφερε, ξεκαθαρίζοντας ότι το πρόβλημα δεν αφορά τόσο τα νέα έργα, όσο τα παλαιότερα, στα οποία δεν γίνεται συντήρηση. Η έλλειψη συντήρησης, όχι μόνο στα δημόσια έργα αλλά και στα ιδιωτικά κτίρια, αυξάνει δραματικά τους κινδύνους. «Μη συντηρημένο έργο σημαίνει έργο με υψηλή τρωτότητα και άρα υψηλή διακινδύνευση», είπε χαρακτηριστικά.
Κλείνοντας, ανέφερε ότι τα επικείμενα καιρικά φαινόμενα των επόμενων ημερών θα είναι ιδιαίτερα έντονα, ιδίως σε Κεντρική Μακεδονία, Κυκλάδες και Δωδεκάνησα, επισημαίνοντας ότι βρίσκεται σε συνεχή διαδικασία συντονισμού για την αντιμετώπισή τους.
