Ως επισκέψιμοι χώροι και μέρος της ιστορίας και της πολυπολιτισμικότητας των Ιωαννίνων αποδόθηκαν στο κοινό δυο σημαντικά μνημεία της οθωμανικής περιόδου, το ανακαινισμένο Τζαμί Καλούτσιανης και το Λουτρό στο Κάστρο. Πέραν του ανοίγματος, για τα δυο μνημεία είναι υπό συζήτηση το πως θα αξιοποιηθούν περαιτέρω.
Τα εγκαίνια για την ολοκλήρωση των εργασιών πραγματοποιήθηκαν χθες με διαφορά μιας ώρας παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, βουλευτών, του Περιφερειάρχη και του Δημάρχου, εκπροσώπων της Εκκλησίας, άλλων τοπικών αρχών και φορέων. Τα επόμενα σχέδια του ΥΠ.ΠΟ. αφορούν τη Βιβλιοθήκη και το Ασλάν Τζαμί στο Κάστρο.
Από την αφάνεια, κόσμημα για την Καλούτσιανη
Ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα που για χρόνια παρέμενε … κρυμμένο και θαμμένο στην λήθη και την αφάνεια, πίσω από λαμαρίνες αποκαλύπτεται και στολίζει στο εξής την πλατεία της Καλούτσιανης, μιας από τις ιστορικές γειτονιές των Ιωαννίνων που προσδοκά την αναβάθμιση μέσω παρεμβάσεων όπως είναι η αποκατάσταση του Τζαμιού της.
Τα αποκαλυπτήρια και εγκαίνια του Τζαμιού έγιναν το πρωί της Παρασκευής, από την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα, επί υπουργίας του οποίου στο Υπουργείο Πολιτισμού ξεκίνησε σε συνεργασία Περιφέρειας Ηπείρου και Υπουργείου και με τις μελέτες που εκπόνησε το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, η αποκατάσταση του αρχιτεκτονικού μνημείου.
Οι αναφορές αυτές στην προσφορά και του πρώτου πολίτη της χώρας σήμερα, για χρόνια βουλευτή Ιωαννίνων, δεν έλειψαν από τις ομιλίες του Περιφερειάρχη Ηπείρου και της Υπουργού Πολιτισμού, κάτω από τη σκιά των μεγάλων δέντρων που κοσμούν την πλατεία της Καλούτσιανης, και παρουσία αρκετού κόσμου, παρά τις υψηλές θερμοκρασίες.
Το Τζαμί της Καλούτσιανης θα είναι πλέον ανοιχτό και επισκέψιμο για Γιαννιώτες και ξένους.
Παρέμβαση με την οποία ζήτησε να έχει ο Δήμος ρόλο και λόγο στον τρόπο αξιοποίησης και λειτουργίας του Τζαμιού της Καλούτσιανης έκανε ο Θωμάς Μπέγκας, Δήμαρχος Ιωαννίνων κατά τον χαιρετισμό του στην παράδοση των Οθωμανικών Λουτρών, λίγη ώρα αργότερα.
Καχριμάνης: «Σήμερα είμαι ευτυχέστατος»
Ο περιφερειάρχης , Αλέξανδρος Καχριμάνης, αναφέρθηκε στην αρχή της προσπάθειας, υπογραμμίζοντας τον καθοριστικό ρόλο που είχαν ο Κωνσταντίνος Τασούλας και η Λίνα Μενδώνη στην προώθηση του έργου.
Όπως θύμισε, όταν ξεκίνησε η διαδικασία συντήρησης, ο τότε υπουργός Πολιτισμού Κωνσταντίνος Τασούλας και η τότε γενική γραμματέας του υπουργείου Λίνα Μενδώνη έδωσαν τη λύση για την εκπόνηση της μελέτης από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Στην προσπάθεια συμμετείχε η ομάδα που αποκατέστησε τον Πανάγιο Τάφο, με εμπειρία σε μεγάλα έργα αποκατάστασης, ενώ ο περιφερειάρχης στάθηκε στη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων έως την ένταξη και χρηματοδότηση του έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης.
«Είμαι ευτυχέστατος, γιατί τότε δώσατε τη λύση και σήμερα, έπειτα από πολύ αγώνα, είμαστε εδώ», ανέφερε, απευθυνόμενος στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και στην υπουργό Πολιτισμού.
Μενδώνη: «Πνεύμα αναγέννησης στη γειτονιά»
Η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την παράδοση ενός αποκατεστημένου μνημείου στον πυρήνα του αστικού ιστού ως μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή για την πόλη και τους κατοίκους της.
Όπως τόνισε, το Τζαμί, από σημείο εγκατάλειψης και υποβάθμισης, μετατρέπεται σε στοιχείο αναγέννησης για ολόκληρη τη γειτονιά, καθώς αποκαθίσταται η ιστορική εικόνα της πλατείας και δημιουργούνται νέες προοπτικές πολιτιστικής και αστικής αναβάθμισης.
Η υπουργός υπενθύμισε ότι το έργο ξεκίνησε με προγραμματική σύμβαση ανάμεσα στο υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Ηπείρου και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, επί υπουργίας Κωνσταντίνου Τασούλα.
Αναφέρθηκε επίσης στην επανεκκίνηση της προσπάθειας για την ένταξη του Ζαγορίου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, σημειώνοντας ότι και εκείνη η διαδικασία είχε ενεργοποιηθεί κατά τη θητεία του σημερινού Προέδρου της Δημοκρατίας στο υπουργείο Πολιτισμού.
«Η Ήπειρος είναι ένας ευλογημένος τόπος, που διασώζει μέσα στους αιώνες τη διαχρονία της πατρίδας μας μέσα από την υλική και την άυλη πολιτιστική της κληρονομιά», υπογράμμισε.
Το έργο της αποκατάστασης του Τζαμιού χρηματοδοτήθηκε με περίπου 2,2 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η κ. Μενδώνη επισήμανε ότι η υλοποίησή του δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη συνεργασία της κεντρικής κυβέρνησης, της Περιφέρειας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ευχαρίστησε παράλληλα τα στελέχη των αρμόδιων διευθύνσεων αναστήλωσης και συντήρησης, καθώς και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα πρότυπο ως προς την ποιότητα των επεμβάσεων.
Η υπουργός ανακοίνωσε ακόμη ότι έχουν ήδη κινηθεί οι διαδικασίες για την εκπόνηση μελετών αποκατάστασης στη Μονή Αγγελομάχων και στη Μονή Πατέρων, ενώ το Τζαμί της Καλούτσιανης και το Οθωμανικό Λουτρό θα είναι πλέον ανοιχτά στο κοινό.
Τασούλας: «Το αντίθετο της συντήρησης είναι η σήψη»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας άρχισε την ομιλία του με στίχους του Ηπειρώτη ποιητή Μιχάλη Γκανά από το ποίημα «Γυάλινα Γιάννενα», ανακαλώντας την εικόνα μιας πόλης με μιναρέδες, κάστρα, βαρείς χειμώνες και βαθιές ιστορικές μνήμες.
Ο Κωνσταντίνος Τασούλας υπογράμμισε ότι τα Ιωάννινα παραμένουν πρωτίστως μία βυζαντινή πόλη, όπως αποδεικνύουν η ιστορική τους διαδρομή και το πλήθος των μνημείων τους. Την ίδια στιγμή, όμως, αποτελούν ένα ιστορικό παλίμψηστο, στο οποίο κάθε εποχή άφησε το δικό της αποτύπωμα.
Αναφερόμενος στην Καλούτσιανη, θύμισε τη μορφή που είχε η συνοικία παλαιότερα, με τα χάνια, τα πεταλωτήρια, τα τσαρουχάδικα και τα παλιά καφενεία. Μνημόνευσε το χάνι του Κιτσαρά, του Τσινάβου, του Ντανάκα, του Μούλια και του Χολέβα, καθώς και το καφενείο του Ζάγκλη απέναντι από το Τζαμί.
«Ο χρόνος τα άφησε πίσω, αλλά εμείς δεν τα ξεχνάμε. Και αυτός ο χρόνος που περνά κάτι μας οφείλει, όπως κι εμείς του οφείλουμε τη φροντίδα και τη συντήρηση», σημείωσε.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στάθηκε ιδιαίτερα στην έννοια της συντήρησης, απορρίπτοντας την αντίληψη ότι αποτελεί το αντίθετο της προόδου.
«Το αντίθετο της συντήρησης δεν είναι η πρόοδος. Το αντίθετο της συντήρησης είναι η σήψη. Άρα, η συντήρηση είναι και πρόοδος», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την αποκατάσταση του Τζαμιού ως έργο βαθιά προοδευτικό, που διατηρεί ζωντανές τις μνήμες και τις διαφορετικές ιστορικές διαδρομές της πόλης.
Αναφέρθηκε ακόμη στη μακρά ιστορία των Ιωαννίνων, στην οθωμανική περίοδο, στην οικονομική και πνευματική αναγέννηση της πόλης, καθώς και στη συνύπαρξη χριστιανών, μουσουλμάνων και Εβραίων, που διαμόρφωσε την ταυτότητά της.
Όπως τόνισε, αυτή η ιστορική συνέχεια και ενσωμάτωση τιμάται μέσα από την αποκατάσταση του Τζαμιού της Καλούτσιανης, σε μια περιοχή που έπειτα από χρόνια υποβάθμισης αξίζει να ανακτήσει τη θέση και τη ζωντάνια της.
Οθωμανικό λουτρό: Από ερείπιο σε πιθανή επανάχρηση
Το Κάστρο των Ιωαννίνων ανακτά ένα ακόμα μνημείο του, το Οθωμανικό λουτρό, μετά από μια μεγάλης έκτασης παρέμβαση, στο πλαίσιο του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Ανάπλασης του Δήμου με πόρους του ΕΣΠΑ Ηπείρου. Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσίασε στην τελετή των εγκαινίων η αναφορά της υπουργού Πολιτισμού στο ενδεχόμενο το Οθωμανικό Λουτρό να αποκτήσει ξανά λειτουργική χρήση, εφόσον αυτό καταστεί εφικτό με επιστημονικά και δεοντολογικά κριτήρια και υπάρξει η σύμφωνη γνώμη της τοπικής κοινωνίας.
Τασούλας: «Από καθημαγμένο γιαπί, ένα μνημείο ξανά ζωντανό»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε στην εικόνα που παρουσίαζε για πολλά χρόνια το Οθωμανικό Λουτρό, το οποίο, όπως είπε, παρέμενε ουσιαστικά ένα εγκαταλελειμμένο και καθημαγμένο γιαπί, χωρίς να έχει τύχει της φροντίδας που του αναλογούσε. Όπως ανέφερε, η συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων και η χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος «Ήπειρος» επέτρεψαν την ολοκλήρωση της αποκατάστασης και την παράδοση του μνημείου, ακόμη και με την «προκλητική», όπως τη χαρακτήρισε, προοπτική επαναλειτουργίας του. «Γιατί όχι», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Τασούλας υπογράμμισε ότι η δημιουργικότητα δεν έχει ημερομηνία λήξης και ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί μία διαρκή προσπάθεια, η οποία δεν ολοκληρώνεται με τα εγκαίνια ενός έργου. «Αναπαμός στη δημιουργικότητα δεν υπάρχει. Η δημιουργικότητα είναι κάτι το οποίο δεν έχει ημερομηνία λήξεως», ανέφερε, τονίζοντας ότι ακόμη και τα ολοκληρωμένα έργα χρειάζονται διαρκή συντήρηση, φροντίδα και ενδιαφέρον.
Αναφέρθηκε εκτενώς στη βυζαντινή ταυτότητα των Ιωαννίνων. Παρά τις ιστορικές ανατροπές και την οθωμανική περίοδο που ακολούθησε, τα Ιωάννινα, όπως είπε, κατόρθωσαν να διατηρήσουν την ταυτότητα, την ιδιοπροσωπεία και τον πολιτιστικό τους χαρακτήρα, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα τα αποτυπώματα διαφορετικών περιόδων. Όπως τόνισε, η αποκατάσταση ενισχύει το πολιτιστικό αποτύπωμα και τον τουριστικό μαγνητισμό της πόλης, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα απόδειξη ότι η συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων, του Δήμου, της Περιφέρειας και των κεντρικών υπηρεσιών μπορεί να παράγει σημαντικά αποτελέσματα.
Ο κ. Τασούλας έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στο Σουφαρί Σεράι, τους παλιούς στρατώνες του Αλή Πασά, που σήμερα στεγάζουν τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Η αποκατάστασή του, όπως είπε, αποτέλεσε ένα από τα πρώτα ισχυρά μηνύματα αξιοποίησης των σημαντικών μνημείων που βρίσκονται στο Κάστρο. Όπως ανέφερε στον μιναρέ του Τζαμιού της Καλούτσιανης δεν θα τοποθετηθεί η χαρακτηριστική μυτερή απόληξη, αλλά θα διατηρηθεί η φωλιά του πελαργού, ως στοιχείο της γιαννιώτικης διαχρονίας.
Καχριμάνης: «Χωρίς τη συνεργασία του υπουργείου δεν θα είχε γίνει τίποτα»
Ο περιφερειάρχης Αλέξανδρος Καχριμάνης εξέφρασε την ικανοποίησή του για την παράδοση ενός ακόμη μνημείου μέσω των πόρων του ΕΣΠΑ Ηπείρου, τονίζοντας ότι σημαντικός αριθμός πολιτιστικών έργων ολοκληρώνεται στην Περιφέρεια.
Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι χωρίς τη στενή συνεργασία και την εργασία των υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού τα έργα αυτά δεν θα μπορούσαν να έχουν προχωρήσει. «Είμαι χαρούμενος γιατί μέσα από το πρόγραμμα της Ηπείρου, το ΕΣΠΑ, παραδίδονται πάρα πολλά μνημεία. Αλλά χωρίς τη συνεργασία και την πολλή δουλειά που έγινε από το αρμόδιο υπουργείο δεν θα είχε γίνει τίποτα», ανέφερε.
Ο περιφερειάρχης μίλησε ακόμη για την ανάγκη ενοποίησης και συνολικής ανάδειξης των ιστορικών χώρων του Κάστρου, κάνοντας αναφορά σε γειτονικές ιδιοκτησίες και σημεία που, κατά την άποψή του, θα μπορούσαν να ενταχθούν σε μία ενιαία παρέμβαση. Αναφέρθηκε στο σπίτι του καλού Πασά με πέντε στρέμματα χώρο που ζήτησε να γίνει μια ενιαία έκταση με τα συντηρημένα μνημεία.
Ευχαρίστησε την υπουργό Πολιτισμού για την καθοδήγηση και τη συνεργασία της σε σειρά θεμάτων της Ηπείρου, κάνοντας ειδική αναφορά στη Νικόπολη και στη λειτουργία των νέων διαδρομών στον αρχαιολογικό χώρο.
Παράλληλα, ανέδειξε την επόμενη μεγάλη πρόκληση στην Άρτα, που αφορά την Παρηγορήτισσα. Όπως είπε, η Περιφέρεια είναι έτοιμη μέσω του προγράμματος Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης και με μελέτη που έχει εκπονηθεί σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο να προχωρήσει στην αναστήλωση του μνημείου.
Ο κ. Καχριμάνης χαρακτήρισε την Παρηγορήτισσα ως το σημαντικότερο, κατά την εκτίμησή του, μνημείο της Ηπείρου και διαβεβαίωσε ότι η προσπάθεια για την αποκατάσταση και την ανάδειξη μνημείων θα συνεχιστεί.
Μενδώνη: Τα επόμενα έργα στο Κάστρο
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε ιδιαίτερη χαρά και τιμή για το υπουργείο την απόδοση μέσα στην ίδια ημέρα δύο σημαντικών μνημείων. Επιβεβαίωσε ότι τα μεγάλα έργα πολιτισμού προϋποθέτουν τη συνεργασία των θεσμικών φορέων και ευχαρίστησε τον περιφερειάρχη Ηπείρου για τη διαχρονική συνεργασία του με το υπουργείο. Αναφέρθηκε και στον ρόλο των βουλευτών, τους οποίους χαρακτήρισε διαρκείς πρέσβεις των έργων πολιτισμού, ενώ μίλησε και για τη συνεργασία με τον Δήμο Ιωαννιτών, η οποία άρχισε το 2019 με τον αείμνηστο δήμαρχο Μωυσή Ελισάφ και συνεχίζεται με τη σημερινή δημοτική αρχή.
Η κ. Μενδώνη τόνισε ότι το Οθωμανικό Λουτρό, μαζί με τα υπόλοιπα μνημεία του Κάστρου, συνθέτει ένα μοναδικό πολιτιστικό τοπίο, που προκαλεί υπερηφάνεια όχι μόνο στην Ήπειρο αλλά σε ολόκληρη τη χώρα. Στάθηκε στην αδιάλειπτη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού, επισημαίνοντας ότι τα νεότερα μνημεία έχουν σε πολλές περιπτώσεις ανεγερθεί πάνω σε παλαιότερα κατάλοιπα, τα οποία κληροδότησε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. «Θεωρώ μείζον συγκριτικό πλεονέκτημα του ελληνικού πολιτισμού και της χώρας μας αυτή την αδιάλειπτη συνέχεια», ανέφερε.
Αναφερόμενη στα έργα που δρομολογούνται στο Κάστρο, ανακοίνωσε ότι θα αποκατασταθεί το ιστορικό κτίριο της βιβλιοθήκης, με χρηματοδότηση και ευθύνη του υπουργείου Πολιτισμού και του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων. Η σχετική προγραμματική σύμβαση, όπως είπε, πρόκειται να υπογραφεί τις επόμενες ημέρες, ώστε να ακολουθήσει η δημοπράτηση του έργου.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στο Τζαμί του Ασλάν Πασά, το οποίο χαρακτήρισε δεσπόζον μνημείο του Κάστρου και ταυτόχρονα χώρο που στεγάζει το Δημοτικό Μουσείο. Υπογράμμισε ότι επιθυμία του υπουργείου είναι να συνεχίσει να λειτουργεί ως Δημοτικό Μουσείο και μετά την αποκατάστασή του.
Η παρέμβαση θα προχωρήσει σε συνεργασία με τον Δήμο Ιωαννιτών και την Περιφέρεια Ηπείρου, η οποία θα χρηματοδοτήσει το έργο μέσω του προγράμματος «Ήπειρος», με στόχο να ξεκινήσει άμεσα και να αποδοθεί το μνημείο στην πόλη το συντομότερο δυνατό.
Απευθυνόμενη στη δημοτική αρχή, δήλωσε ότι το υπουργείο είναι έτοιμο να συνεργαστεί με τον Δήμο και την Περιφέρεια για την καλύτερη δυνατή πολιτιστική αξιοποίηση του Τζαμιού της Καλούτσιανης.
Για τα Οθωμανικά Λουτρά, πήγε ένα βήμα παραπέρα, αφήνοντας ανοιχτή την προοπτική επιστροφής τους σε λειτουργική χρήση, εφόσον αυτό αποτελεί επιθυμία της τοπικής κοινωνίας.
Θωμάς Μπέγκας: «Το Κάστρο είναι ένας ζωντανός τόπος ιστορίας και πολιτισμού»
Για μια ξεχωριστή ημέρα για τα Γιάννενα έκανε λόγο ο δήμαρχος, Θωμάς Μπέγκας, τονίζοντας ότι με την αποκατάσταση και την απόδοση του Οθωμανικού Λουτρού επανέρχεται στη ζωή της πόλης ένα σημαντικό τμήμα της ιστορίας της. Παράλληλα, τόνισε ότι η παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας προσέδωσε ιδιαίτερη θεσμική βαρύτητα στη συγκεκριμένη στιγμή και αποτέλεσε τιμή για τον Δήμο και την πόλη .
Όπως επισήμανε, πρόκειται για ένα από τα πρωιμότερα σωζόμενα μνημεία του Κάστρου, το οποίο βγαίνει πλέον από τη φθορά και τη λήθη και επανεντάσσεται στον αστικό και πολιτιστικό ιστό. Η αποκατάστασή του, πρόσθεσε, δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες και στους επισκέπτες να γνωρίσουν όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας του λουτρού, αλλά και τη μακραίωνη ιστορική διαδρομή της πόλης.
Ευχαρίστησε το υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Ηπείρου, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, τα επιστημονικά στελέχη, τους εργαζομένους και όλους όσοι συνέβαλαν στην αποκατάσταση.
Ο Θωμάς Μπέγκας ενέταξε την αποκατάσταση του Οθωμανικού Λουτρού σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την ανάδειξη του Κάστρου, ο οποίος, όπως υπενθύμισε, ξεκίνησε την περίοδο 2014-2019, κατά την πρώτη θητεία της δημοτικής του αρχής. Τότε το έργο εντάχθηκε στο πρόγραμμα Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης, ως μέρος ενός ολοκληρωμένου σχεδίου παρεμβάσεων για την καστροπολιτεία.
Καταλήγοντας, σημείωσε ότι η επιλογή ένταξης του έργου στο πρόγραμμα Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης αποδεικνύει το σταθερό ενδιαφέρον της δημοτικής αρχής για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ουσιαστική σύνδεσή της με τη σύγχρονη ζωή και την αναπτυξιακή προοπτική των Ιωαννίνων.
Για το Τζαμί της Καλούτσιανης σημείωσε ότι πρόκειται για ένα μνημείο άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία και την ταυτότητα μιας από τις παλαιότερες και πιο χαρακτηριστικές γειτονιές των Ιωαννίνων.
Με αφορμή την απόδοση του μνημείου στο κοινό, ο κ. Μπέγκας παρουσίασε και την παρεμβάση που σχεδιάζει ο Δήμος για την ευρύτερη περιοχή και αφορά τη νέα Δημοτική Αγορά της Αγίας Μαρίνας μαζί με τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης πολιτιστικής και τουριστικής διαδρομής, η οποία θα συνδέει το Πνευματικό Κέντρο, τη νέα Δημοτική Αγορά, τον Ιερό Ναό της Αγίας Μαρίνας και το Τζαμί της Καλούτσιανης.
Ο Δήμαρχος κατέστησε, επίσης, σαφή την πρόθεση του Δήμου Ιωαννιτών να συνεργαστεί στενά με το Υπουργείο Πολιτισμού για τον τρόπο λειτουργίας και αξιοποίησης του αποκατεστημένου Τζαμιού της Καλούτσιανης.
