Τον κίνδυνο οικονομικής ασφυξίας των δήμων, εάν δεν αυξηθεί ουσιαστικά η κρατική χρηματοδότηση, ανέδειξε ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), Λάζαρος Κυρίζογλου, κατά την κεντρική ομιλία του στην έναρξη του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της Ένωσης, που πραγματοποιείται στην Καλαμάτα.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το χρηματοδοτικό κενό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης φτάνει τα 2,3 δισ. ευρώ, ενώ κατέθεσε οκτώ βασικές διεκδικήσεις προς την κυβέρνηση, ζητώντας αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα, προσλήψεις προσωπικού και ουσιαστική στήριξη των μικρών και περιφερειακών δήμων.
Παράλληλα, έθεσε ως αδιαπραγμάτευτη θέση της Αυτοδιοίκησης ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν πρέπει να μεταφέρεται στους δήμους χωρίς την αντίστοιχη εξασφάλιση οικονομικών και ανθρώπινων πόρων.
Παρουσιάζοντας την εξέλιξη των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, ανέφερε ότι το 2019 ανερχόταν σε 1,8 δισ. ευρώ, ενώ για το 2026 προβλέπονται 3,040 δισ. ευρώ. Παρά την αύξηση, σημείωσε ότι οι ανάγκες των δήμων έχουν διευρυνθεί σημαντικά εξαιτίας του ενεργειακού κόστους, των καυσίμων, των μισθολογικών επιβαρύνσεων και των πρόσθετων αρμοδιοτήτων.
Για να αναδείξει τη διαφορά, υπενθύμισε ότι το 2009, πριν από την οικονομική κρίση, οι ΚΑΠ ανέρχονταν σε περίπου 3,5 δισ. Ευρώ.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ αναφέρθηκε επίσης στις περικοπές που υπέστη η Αυτοδιοίκηση κατά τη μνημονιακή περίοδο, οι οποίες ξεπέρασαν το 60%.
Σύμφωνα με τα στοιχεία μελέτης της ΕΕΤΑΑ που επικαλέστηκε, το συνολικό κόστος λειτουργίας και αναπτυξιακών αναγκών της Αυτοδιοίκησης για το 2025 αποτιμήθηκε σε 5,340 δισ. ευρώ, ενώ η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για το 2026 ανέρχεται σε 3,040 δισ. ευρώ.
Η διαφορά διαμορφώνει χρηματοδοτικό κενό 2,3 δισ. ευρώ, από το οποίο 1,3 δισ. ευρώ αφορά λειτουργικές δαπάνες και 1 δισ. ευρώ αναπτυξιακές ανάγκες μέσω της ΣΑΤΑ.
«Ζητάμε οξυγόνο», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα του Λάζαρου Κυρίζογλου, ο οποίος προειδοποίησε ότι χωρίς πρόσθετη χρηματοδότηση οι δήμοι θα αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες στην κάλυψη ακόμη και βασικών λειτουργικών υποχρεώσεων.
Οι οκτώ βασικές διεκδικήσεις
Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε τις οκτώ βασικές διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ, οι οποίες περιλαμβάνονται σε υπόμνημα που έχει κατατεθεί στον πρωθυπουργό.
Πρώτο αίτημα είναι η γενναία αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, με σταδιακή προσαρμογή της χρηματοδότησης στις πραγματικές ανάγκες των δήμων μέσα σε πενταετία.
Δεύτερη διεκδίκηση αποτελεί η δημιουργία νέου αναπτυξιακού προγράμματος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Η τρίτη αφορά την ενίσχυση των δήμων με νέο προσωπικό, μέσω τριετούς προγράμματος προσλήψεων, με ειδική μέριμνα για τους μικρούς και περιφερειακούς δήμους.
Παράλληλα, η ΚΕΔΕ ζητά κάθε μελλοντική αύξηση του μισθολογικού κόστους να συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση των ΚΑΠ, ώστε να μην επιβαρύνονται περαιτέρω οι δημοτικοί προϋπολογισμοί.
Στις διεκδικήσεις περιλαμβάνεται ακόμη η δημιουργία ειδικού προγράμματος οικονομικής υποστήριξης των μικρών και νησιωτικών δήμων, καθώς και η λήψη μέτρων για τον περιορισμό του λειτουργικού και ενεργειακού κόστους.
Ο Λάζαρος Κυρίζογλου στάθηκε ιδιαίτερα στις χρεώσεις ηλεκτρικής ενέργειας που αντιμετωπίζουν οι δήμοι, τις οποίες χαρακτήρισε δυσανάλογα υψηλές σε σχέση με εκείνες μεγάλων καταναλωτών.
Ειδική αναφορά έκανε και στο Τέλος Ταφής απορριμμάτων, το οποίο χαρακτήρισε άδικο και τιμωρητικό, ζητώντας την επιστροφή των σχετικών πόρων στην Αυτοδιοίκηση. Υπενθύμισε ότι η ΚΕΔΕ έχει προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας και αναμένει την απόφασή του.
Τέλος, έθεσε ως στόχο την έκδοση ενός ενωτικού ψηφίσματος στο τέλος του συνεδρίου για να βγει δυνατή η φωνή της πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το συνέδριο της Καλαμάτας.
Οι ανακοινώσεις του Υπουργού Εσωτερικών
Χωρίς να ανακοινώσει τη γενναία αύξηση της χρηματοδότησης που διεκδικεί η Τοπική Αυτοδιοίκηση, κατι που δεν έκανε στη συνέχεια και ο πρωθυπουργός, αλλά με αναφορές σε μικρές πρόσθετες οικονομικές ενισχύσεις, προσλήψεις προσωπικού και θεσμικές αλλαγές, τοποθετήθηκε ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος στο συνέδριο της ΚΕΔΕ .
Για την κατανομή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), ο υπουργός κάλεσε τους εκπροσώπους της Αυτοδιοίκησης να αποφασίσουν οι ίδιοι τον τρόπο με τον οποίο επιθυμούν να κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι.
Ο υπουργός ανέφερε επίσης ότι εγκρίνονται τα αιτήματα προσλήψεων που αφορούν τις ανταποδοτικές υπηρεσίες των δήμων, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της στελέχωσης.
Για τους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς δήμους ανακοίνωσε ότι χρηματοδοτούνται αιτήματα ανακαίνισης κατοικιών, προκειμένου να μπορούν να διαμένουν στις περιοχές αυτές γιατροί και εκπαιδευτικοί. Σημαντικό μέρος της παρέμβασής του αφιερώθηκε στην απορροφητικότητα των χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Ο Θεόδωρος Λιβάνιος ζήτησε από τους δήμους να επιταχύνουν την υλοποίηση των έργων, επισημαίνοντας ότι οι καθυστερήσεις αποτελούν πρόβλημα για το σύνολο της Αυτοδιοίκησης και ιδιαίτερα για τους μικρούς και ορεινούς ή νησιωτικούς δήμους.
Για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ξεκαθάρισε ότι παραμένει ανοιχτός σε διορθώσεις και βελτιώσεις, επισημαίνοντας πως ο Κώδικας «δεν είναι γραμμένος στις πλάκες του Μωυσή».
Ο υπουργός προανήγγειλε επίσης ότι στις αρχές του 2027 αναμένεται να λειτουργήσει το νέο σύστημα ελέγχου νομιμότητας των πράξεων των Δήμων, με επτά Επόπτες Ελέγχου Νομιμότητας και έναν Γενικό Επόπτη. Όπως εξήγησε, το σχετικό πληροφοριακό σύστημα βρίσκεται υπό ανάπτυξη και στόχος είναι ο έλεγχος νομιμότητας να αποδεσμευτεί από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις.
