Πριν ακόμη ολοκληρωθεί η αντιπυρική περίοδος Δήμοι και Περιφέρειες καλούνται εντός του Σεπτεμβρίου να προετοιμαστούν για τον χειμώνα και να ελέγξουν ρέματα, φρεάτια και αντιπλημμυρικά έργα, να χαρτογραφήσουν τα επικίνδυνα σημεία και να επικαιροποιήσουν τα σχέδια απομάκρυνσης πολιτών, ώστε να περιοριστούν προβλήματα, κίνδυνοι και ζημιές σε υποδομές, σπίτια και επιχειρήσεις που πέρυσι ήταν πολλές στην Ήπειρο.
Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας ζητά να έχει ολοκληρωθεί μέσα στον Σεπτέμβριο ένα μεγάλο μέρος του επιχειρησιακού σχεδιασμού αντιμετώπισης πλημμυρικών φαινομένων για τη χειμερινή περίοδο 2026-2027.
Για την Ήπειρο που πέρυσι δοκιμάστηκε από πλημμύρες και κατολισθήσεις οι καλοκαιρινές μπόρες στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων και στην πόλη ανέδειξαν τα γνωστά προβλήματα. Η περσινή εμπειρία με τις μεγάλες καταστροφές (δεκάδες εκατομμύρια το κόστος αποκατάστασης) ιδιαίτερα στα Τζουμέρκα και σε πολλές άλλες περιοχές της Ηπείρου έχει χτυπήσει “καμπανάκι” για την κλιματική αλλαγή και την ανάγκη προσαρμογής στις νέες συνθήκες και φυσικά, χωρίς αντιπλημμυρικά έργα που δυστυχώς λείπουν, άλλα μελετώνται και άλλα δεν προγραμματίστηκαν, ενώ ο Δήμος Ιωαννιτών δεν έχει λάβει ούτε ευρώ για τέτοια έργα παρά τα αιτήματα, δεν υπάρχει θωράκιση των περιοχών που συχνά βρίσκονται αντιμέτωπες με πλημμύρες. Ως εκ τούτου επιβάλλεται η μέγιστη δυνατή προσπάθεια και προετοιμασία για να αποφευχθούν τα περσινά.
Έγγραφο με σαφείς οδηγίες
Το έγγραφο που εκδόθηκε από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας στις 19 Αυγούστου δεν περιορίζεται σε γενικές κατευθύνσεις, αλλά προσδιορίζει συγκεκριμένες ενέργειες και χρονικά ορόσημα για Δήμους και Περιφέρειες σε ολόκληρη τη χώρα και, κατά συνέπεια, για τους ΟΤΑ της Ηπείρου.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ο καθαρισμός και η συντήρηση των δικτύων ομβρίων, η απομάκρυνση φερτών υλικών από ρέματα, ο έλεγχος της λειτουργίας των υφιστάμενων αντιπλημμυρικών έργων, η καταγραφή των σημείων υψηλού κινδύνου και η διασφάλιση ότι υπηρεσίες, μηχανήματα και προσωπικό μπορούν να κινητοποιηθούν άμεσα σε περίπτωση έντονων καιρικών φαινομένων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν αντιμετωπίζονται ως μια εφάπαξ διαδικασία πριν από τον χειμώνα. Η Πολιτική Προστασία ζητά οι έλεγχοι και οι καθαρισμοί να επαναλαμβάνονται όπου απαιτείται και μετά από σημαντικά επεισόδια βροχόπτωσης ή καταιγίδων, καθώς φερτά υλικά μπορούν μέσα σε λίγες ώρες να περιορίσουν τη δυνατότητα απορροής των νερών.
Συνεδριάσεις των Συντονιστικών το πρώτο δεκαήμερο
Ο Σεπτέμβριος μετατρέπεται ουσιαστικά σε μήνα επιχειρησιακής προετοιμασίας.
Έως το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου θα πρέπει να πραγματοποιηθούν οι προβλεπόμενες συνεδριάσεις των αρμόδιων συντονιστικών οργάνων Πολιτικής Προστασίας Δήμων και Περιφερειών.
Στο τραπέζι θα πρέπει να μπουν η κατάσταση των υποδομών, οι δυνατότητες των υπηρεσιών, η διαθεσιμότητα μηχανημάτων και προσωπικού, αλλά και ο τρόπος συνεργασίας με την Πυροσβεστική, την Ελληνική Αστυνομία, το ΕΚΑΒ και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους φορείς.
Παράλληλα θα πρέπει να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς θα γίνεται όταν η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία προειδοποιεί για έντονα και επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα.
Για την Ήπειρο, όπου η μορφολογία του εδάφους, το πυκνό υδρογραφικό δίκτυο και οι έντονες βροχοπτώσεις της χειμερινής περιόδου απαιτούν αυξημένο βαθμό ετοιμότητας, ο έγκαιρος συντονισμός αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Χαρτογράφηση επικίνδυνων σημείων
Μια από τις σημαντικότερες προβλέψεις αφορά τη χαρτογράφηση των περιοχών αυξημένου πλημμυρικού κινδύνου.
Μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου, οι τεχνικές υπηρεσίες των Δήμων και των Περιφερειών καλούνται να έχουν καταρτίσει κατάλογο με τα σημεία στα οποία υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εκδήλωσης πλημμυρικών προβλημάτων.
Ο κατάλογος δεν θα είναι απλώς περιγραφικός, αλλά θα συνοδεύεται από χαρτογραφική αποτύπωση, ώστε οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας να γνωρίζουν εκ των προτέρων πού θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα εάν εκδηλωθεί ένα ισχυρό καιρικό φαινόμενο.
Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας διαθέτει ήδη επικαιροποιημένους χάρτες πλημμυρικού κινδύνου, μεταξύ των οποίων και για την Περιφέρεια Ηπείρου, οι οποίοι αποτελούν ένα ακόμη εργαλείο για τον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Φρεάτια και δίκτυα ομβρίων
Για τους Δήμους ένα από τα βασικότερα πεδία ευθύνης είναι το δίκτυο απορροής των ομβρίων υδάτων.
Οι οδηγίες προβλέπουν έλεγχο και συντήρηση των φρεατίων υδροσυλλογής, των φρεατίων επίσκεψης, των συνδετήριων αγωγών και των αγωγών ομβρίων, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος υπερχείλισης σε περίπτωση μεγάλης ποσότητας βροχής σε μικρό χρονικό διάστημα.
Πρόκειται για ένα κρίσιμο ζήτημα κυρίως μέσα στους αστικούς ιστούς, όπου ένα φραγμένο φρεάτιο ή ένας αγωγός με μειωμένη παροχετευτικότητα μπορεί να προκαλέσει πολύ γρήγορα συσσώρευση υδάτων σε δρόμους και χαμηλά σημεία.
Οι Δήμοι καλούνται επίσης να εξετάσουν την κατάσταση των αντιπλημμυρικών έργων της αρμοδιότητάς τους και, όπου εντοπίζονται ελλείψεις, να δρομολογήσουν τις απαραίτητες παρεμβάσεις.
Σχέδια για οργανωμένη απομάκρυνση
Ένα ακόμη κεφάλαιο της προετοιμασίας αφορά την περίπτωση κατά την οποία τα προληπτικά μέτρα δεν αρκούν και απαιτείται οργανωμένη μετακίνηση πληθυσμού.
Δήμοι και Περιφέρειες θα πρέπει να διαθέτουν επικαιροποιημένα Ειδικά Σχέδια Οργανωμένης Προληπτικής Απομάκρυνσης Πολιτών λόγω πλημμυρικού κινδύνου.
Στον σχεδιασμό πρέπει να είναι γνωστοί εκ των προτέρων οι χώροι προσωρινής συγκέντρωσης ή καταφυγής, οι ασφαλείς διαδρομές, τα διαθέσιμα μέσα και ο τρόπος με τον οποίο θα ενημερωθούν και θα μετακινηθούν οι πολίτες όταν αυτό κριθεί αναγκαίο.
Για ορισμένες μάλιστα κατοικημένες περιοχές που εκτείνονται εκατέρωθεν διοικητικών ορίων μεταξύ όμορων Δήμων ή Περιφερειών προβλέπεται ειδική διαδικασία συντονισμού, με ενημέρωση του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και του ΕΣΚΕΔΙΚ έως τις 20 Σεπτεμβρίου.
Κάθε μήνα τα διαθέσιμα μηχανήματα
Σημαντικό βάρος δίνεται και στην πραγματική επιχειρησιακή δυνατότητα των φορέων.
Οι Περιφέρειες θα πρέπει να έχουν ενημερωμένα τα στοιχεία επικοινωνίας όλων των υπηρεσιών που εμπλέκονται σε μια έκτακτη ανάγκη, καθώς και το Μητρώο Εργοληπτών που μπορούν να συνδράμουν όταν οι ίδιες δυνάμεις δεν επαρκούν.
Παράλληλα, το μητρώο με τα διαθέσιμα μηχανήματα έργου και τους χειριστές τους θα πρέπει να επικαιροποιείται κάθε μήνα, ώστε σε μια κρίσιμη στιγμή να μην αναζητούνται εκ των υστέρων τα μέσα που απαιτούνται.
Η πρόληψη θα κρίνει την ετοιμότητα
Η νέα οδηγία έρχεται να υπενθυμίσει ότι η αντιμετώπιση των πλημμυρών δεν ξεκινά την ώρα της καταιγίδας.
Ξεκινά πολύ νωρίτερα, με τον καθαρισμό ενός ρέματος, τον έλεγχο ενός φρεατίου, τη συντήρηση ενός τεχνικού έργου, την καταγραφή ενός επικίνδυνου σημείου και την ύπαρξη ενός σχεδίου που όλοι οι εμπλεκόμενοι γνωρίζουν πώς να εφαρμόσουν.
Για τους Δήμους και την Περιφέρεια Ηπείρου οι επόμενες εβδομάδες αποτελούν συνεπώς την πρώτη ουσιαστική δοκιμασία πριν από τη νέα χειμερινή περίοδο.
Μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου θα πρέπει να έχει γίνει η βασική χαρτογράφηση των κινδύνων και μέχρι τις 20 του μήνα να έχουν διευθετηθεί οι ειδικές περιπτώσεις που απαιτούν διαδημοτικό ή διαπεριφερειακό συντονισμό.
Η πραγματική δοκιμασία, βέβαια, θα έρθει με τις πρώτες ισχυρές βροχές. Τότε θα φανεί κατά πόσο ο σχεδιασμός του Σεπτεμβρίου μεταφράστηκε εγκαίρως σε έργα, καθαρισμούς και πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα.
