Όχι μερικές δεκάδες, αλλά περισσότερα από 200 τεχνητά εμπόδια έχουν καταγραφεί στον Σαραντάπορο και φαίνεται ότι ήρθε η ώρα να απαλλαγεί από αυτά. Μετά από συνεργασία του βουλευτή Ιωαννίνων, Γιώργου Αμυρά, με τη διοίκηση του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.), με επιστήμονες του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και την Περιβαλλοντική Οργάνωση MedINA, αποφασίσθηκε η σταδιακή απομάκρυνση των τεχνητών εμποδίων, που εδώ και δεκαετίες βρίσκονται κατά μήκος του Σαραντάπορου, παραπόταμου του Αώου στον Νομό Ιωαννίνων, και εμποδίζουν πολλά είδη ψαριών και χελιών να κολυμπούν αντίθετα στη ροή, προκειμένου να φθάσουν στις περιοχές αναπαραγωγής τους.
Η συνάντηση του κ. Αμυρά με την Πρόεδρο Μαρία Παπαδοπούλου και τον Διευθύνοντα Σύμβουλο, Κωνσταντίνο Τριάντη, του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., καθώς και τους καθηγητές του Ε.Μ.Π., Γιάννη Κούρτη και Βασίλη Τσιχριντζή και τους ερευνητές της MedINA, Αλέξη Κατσαρό και Φανοίκο Σακελλαράκη, πραγματοποιήθηκε στη Βουλή, προκειμένου να ορισθούν τα χρονοδιαγράμματα των μελετών και των έργων αποκατάστασης της ροής του Σαραντάπορου.
Με τον τρόπο αυτό η χώρα μας ανταποκρίνεται στην Ενωσιακή υποχρέωσή της, σύμφωνα με τον Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης (ΕΕ/2024/1991), για επαναφορά της ποικιλομορφίας σημαντικών ποτάμιων οικοσυστημάτων. Κατά μήκος του ποταμού Σαραντάπορου έχουν καταγραφεί από τη MedINA, μέσω του προγράμματος MapStream, περισσότερα από 200 τεχνητά εμπόδια.
Ο κ. Αμυράς, δήλωσε: «Ο Σαραντάπορος, μαζί με τον Αώο συνθέτουν, ένα από τα ελάχιστα οικοσυστήματα ελεύθερης ροής που έχουν απομείνει στην Ευρώπη. Για δεκαετίες, ανθρώπινες παρεμβάσεις έχουν κατακερματίσει τη ροή των υδάτων, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η μετακίνηση των ψαριών, η μεταφορά ιζημάτων και η φυσική ανανέωση του οικοσυστήματος. Η αποκατάσταση της ανεμπόδιστης ροής του Σαραντάπορου είναι περιβαλλοντική αναγκαιότητα. Κατά τη συνάντηση τέθηκε το χρονοδιάγραμμα των έργων για την απομάκρυνση των εμποδίων, με σκοπό την προστασία της βιοποικιλότητας και τη θωράκιση του οικοσυστήματος που θα διασφαλίζουν την οικολογική ισορροπία της λεκάνης του Αώου. Το επόμενο βήμα είναι να ενημερώσουμε την Περιφέρεια Ηπείρου, καθώς και τον Δήμο Κόνιτσας, ώστε όλοι μαζί να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές αυτή τη φυσική κληρονομιά ως ένα πρότυπο βιώσιμης διαχείρισης και οικολογικής σταθερότητας.»
Από τη μεριά της, η Πρόεδρος του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α, Μαρία Παπαδοπούλου, δήλωσε: «Ο Σαραντάπορος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραποτάμους του Αώου και ένα υδάτινο οικοσύστημα καθοριστικής σημασίας για την Ήπειρο. Η παρούσα συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το MedINA εναρμονίζεται με τη βασική αρχή και δέσμευση του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., να επενδύει και να στηρίζεται στην επιστημονική γνώση και τεκμηρίωση. Στόχος μας είναι οι παρεμβάσεις στον ποταμό να βασίζονται σε αξιόπιστα δεδομένα και να υπηρετούν ουσιαστικά την προστασία του οικοσυστήματος, με σεβασμό στις ανάγκες της φύσης και των τοπικών κοινωνιών.»
Τέλος, ο Φανοίκος Σακελλαράκης, Συντονιστής του ΜedINA σημείωσε: «Με οδηγό τα δεδομένα του προγράμματος MapStream, το οποίο κατέδειξε ότι μόλις το 58% του υδρογραφικού δικτύου παραμένει συνδεδεμένο, το έργο θέτει τις βάσεις για την απομάκρυνση παρωχημένων τεχνητών εμποδίων. Η πρωτοβουλία αυτή, σε συνεργασία με τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. και το Ε.Μ.Π., θέτει την Ελλάδα στην πρωτοπορία της εφαρμογής του Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης, θωρακίζοντας ένα από τα πιο παρθένα οικοσυστήματα της χώρας.»
Χαρτογραφήθηκαν πάνω από 200 εμπόδια
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, όλα τα εμπόδια στη λεκάνη απορροής του ποταμού Σαραντάπορου χαρτογραφήθηκαν ψηφιακά, στο πλαίσιο του έργου MapStream που υλοποιεί το MedINA. Αυτή η δράση αποτελεί ένα καθοριστικό πρώτο βήμα για την αποκατάσταση των ποτάμιων οικοσυστημάτων στη χώρα μας, βάσει όσων ορίζει ο Κανονισμός για την Αποκατάσταση της Φύσης.
Η ομάδα του MedINA, αποτελούμενη από τρεις ειδικούς συνεργάτες, βρέθηκε για 50 και πλέον ημέρες στο πεδίο, καλύπτοντας περισσότερα από 400χλμ. ροής του Σαραντάπορου και των παραποτάμων του. Ως αποτέλεσμα, καταγράφηκαν και χαρτογραφήθηκαν πάνω από 200 τεχνικά έργα και ανθρωπογενείς φραγμοί.
