Η περαιτέρω ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στη Θεσπρωτία, που με επίκεντρο τη Σαγιάδα από τους 9.000 αυξήθηκε στους 15.000 τόνους με το 90% να εξάγεται, οι θέσεις εργασίας που προσφέρει, η στήριξη της τοπικής οικονομίας, αλλά και τα προβλήματα που περιορίζουν την παραγωγή, απασχόλησαν την ημερίδα που διοργάνωσε το Επιμελητήριο Θεσπρωτίας στα Σύβοτα.
Επίσης, η αύξηση του κόστους, η χρηματοδότηση, η οργανωμένη χωροθέτηση των μονάδων, η περιβαλλοντική παρακολούθηση, η εκπαίδευση του προσωπικού και η αξιοποίηση του προϊόντος από τη μεταποίηση και την τοπική γαστρονομία αποτέλεσαν βασικούς άξονες της συζήτησης.
Η διοργάνωση εντάχθηκε στο έργο «Θησαυροί στη θάλασσα της Θεσπρωτίας: Η Υδατοκαλλιέργεια στην Τοπική Γαστρονομία, την Πολιτιστική Κληρονομιά και το Περιβάλλον», με τη συνδρομή της Ελληνικής Οργάνωσης Παραγωγών Υδατοκαλλιέργειας, του Συλλόγου Υδατοκαλλιεργητών Θεσπρωτίας και της ΘΕΣ. ΠΟΑΥ Α.Ε.
Στην ημερίδα συμμετείχαν εκπρόσωποι της κυβέρνησης και της αυτοδιοίκησης, βουλευτές, πανεπιστημιακοί, επιστήμονες και επιχειρήσεις του κλάδου. Χαιρετισμούς απηύθυναν, μεταξύ άλλων, οι δήμαρχοι Φιλιατών Παρασκευάς Βλάχος και Ηγουμενίτσας Παναγιώτης Νταής.
Η παραγωγική βάση της Σαγιάδας
Η θαλάσσια ιχθυοκαλλιέργεια αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγικούς κλάδους της Θεσπρωτίας. Το σύνολο των μονάδων του νομού είναι εγκατεστημένο στη Λωρίδα Σαγιάδας, στο Δήμο Φιλιατών, ενώ η δραστηριότητα συνδέεται με περίπου 400 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.
Η οικονομική παρουσία του κλάδου δεν περιορίζεται στις μονάδες εκτροφής. Περιλαμβάνει συσκευαστήρια, μεταφορές, αποθήκευση, προμήθειες, τεχνική υποστήριξη και υπηρεσίες διακίνησης των προϊόντων. Η εξαγωγική του κατεύθυνση είναι ιδιαίτερα ισχυρή, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περίπου το 90% της παραγωγής διατίθεται στις διεθνείς αγορές.
Ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Κώστας Καραγκούνης ανέφερε ότι η παραγωγή στη Θεσπρωτία έχει αυξηθεί από τους 9.000 στους 15.000 τόνους, ενώ πανελλαδικά έχει ανέλθει από τους 100.000 στους 130.000 τόνους.
Στην ομιλία του συνέδεσε την πορεία του κλάδου με την περιφερειακή ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό.
«Επενδύετε καθημερινά στη γνώση και στην τεχνολογία, ώστε να παράγετε πλούτο, να δημιουργείτε θέσεις εργασίας και διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας», ανέφερε.
Ο κ. Καραγκούνης αναφέρθηκε ακόμη στη δυνατότητα συνεργασίας με τους φορείς της υδατοκαλλιέργειας για προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης της ΔΥΠΑ. Μεταξύ των ειδικοτήτων για τις οποίες καταγράφεται ζήτηση περιέλαβε τους βιολόγους και τους τεχνικούς τροφίμων.
Χωροθέτηση και περιβαλλοντικοί κανόνες
Η Θεσπρωτία ήταν από τις πρώτες περιοχές της χώρας όπου προχώρησε η οργανωμένη χωροθέτηση των μονάδων υδατοκαλλιέργειας. Η λειτουργία της Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών δημιουργεί ένα κοινό πλαίσιο για την εγκατάσταση, τη λειτουργία και την περιβαλλοντική παρακολούθηση της παραγωγικής δραστηριότητας.
Ο βουλευτής Θεσπρωτίας της Νέας Δημοκρατίας Βασίλης Γιόγιακας αναφέρθηκε στη θέση του νομού στην ελληνική παραγωγή και υποστήριξε ότι η ολοκλήρωση της οργανωμένης χωροθέτησης συνέβαλε στην ανάπτυξη του κλάδου. Δήλωσε επίσης ότι η στήριξη της υδατοκαλλιέργειας πρέπει να συνεχιστεί, λόγω της συμβολής της στην απασχόληση και στην οικονομία της περιοχής.
Ο βουλευτής Ιωαννίνων του ΠΑΣΟΚ, Ιωάννης Τσίμαρης επισήμανε, από την πλευρά του, τις καθυστερήσεις που καταγράφονται στην υπόλοιπη χώρα, αναφέροντας ότι έχουν ιδρυθεί επτά από τις 23 προβλεπόμενες Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών.
Ζήτησε την αναθεώρηση και την παράταση της ισχύος του ειδικού χωροταξικού πλαισίου, καθώς και την εναρμόνισή του με τα σχέδια διαχείρισης των περιοχών Natura και των θαλάσσιων πάρκων.
«Η προστασία του περιβάλλοντος και η βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια δεν είναι αντίπαλοι. Είναι σύμμαχοι», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι οι αποφάσεις πρέπει να βασίζονται στην επιστημονική τεκμηρίωση και στο διάλογο και όχι σε οριζόντιους περιορισμούς.
Η περιβαλλοντική παρακολούθηση
Στα αποτελέσματα της περιβαλλοντικής παρακολούθησης των προηγούμενων ετών αναφέρθηκε ο πρόεδρος του Συλλόγου Υδατοκαλλιεργητών Θεσπρωτίας Γιάννης Χεκίμογλου.
Όπως είπε, πανεπιστημιακοί παρουσίασαν τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί από την περιοχή, ενώ στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος ανέλυσαν τη σημασία των οργανωμένων περιοχών ανάπτυξης. Μέσα από αυτές, όπως υποστήριξε, η παραγωγή μπορεί να αναπτύσσεται και ταυτόχρονα να παρακολουθείται με αυστηρούς κανόνες.
«Οι Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης δίνουν τη δυνατότητα να αναπτυχθεί ο κλάδος, αλλά κυρίως, με αυστηρούς κανόνες λειτουργίας, να παρακολουθείται όλη η δραστηριότητα», ανέφερε.
Ο κ. Χεκίμογλου επισήμανε επίσης ότι ο κλάδος δημιουργεί θέσεις εργασίας και εξαγωγική δραστηριότητα πολλών εκατομμυρίων ευρώ κάθε χρόνο στη Θεσπρωτία.
Οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα
Ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΛΟΠΥ Απόστολος Τουραλιάς υπογράμμισε ότι η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί προϋπόθεση για την ίδια την παραγωγική δραστηριότητα. Έθεσε, όμως, παράλληλα και το ζήτημα της οικονομικής αντοχής των επιχειρήσεων.
«Στη δική μας δουλειά η περιβαλλοντική βιωσιμότητα είναι αυτονόητη. Χωρίς περιβαλλοντική βιωσιμότητα δεν υπάρχει παραγωγή», σημείωσε.
Ο πρόεδρος της ΕΛΟΠΥ αναφέρθηκε ακόμη στον στόχο για παραγωγή 200.000 τόνων έως το 2030, επισημαίνοντας ότι ο κλάδος βρίσκεται μακριά από αυτόν. Ζήτησε να διαμορφωθούν ρεαλιστικοί στόχοι και να αναλάβουν συγκεκριμένες ευθύνες τόσο η πολιτεία όσο και οι παραγωγικοί φορείς.
Ενεργειακό κόστος, χρηματοδότηση και διαδίκτυο
Τα προβλήματα που μεταφέρουν οι επιχειρήσεις στο Επιμελητήριο παρουσίασε ο πρόεδρός του Αντώνης Νικολάου. Το ενεργειακό κόστος και η χρηματοδότηση περιλαμβάνονται στα βασικά αιτήματα των παραγωγών, ενώ σε ορισμένα σημεία της Λωρίδας Σαγιάδας καταγράφονται ακόμη ελλείψεις στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές.
«Οι παραγωγοί καθημερινά μάς θέτουν τους προβληματισμούς τους. Είναι το ενεργειακό κόστος, έχουν πρόβλημα με τη χρηματοδότηση και έχουν σοβαρό θέμα ακόμη και με το διαδίκτυο», ανέφερε.
Ο κ. Νικολάου σημείωσε ότι το Επιμελητήριο στηρίζει τους παραγωγικούς φορείς και χαρακτήρισε την παραγωγή κινητήρια δύναμη για την οικονομική δραστηριότητα της Θεσπρωτίας.
Το επόμενο βήμα για το τοπικό προϊόν
Η ημερίδα δεν περιορίστηκε στην πρωτογενή παραγωγή, αλλά εξέτασε και τις δυνατότητες που δημιουργούνται μετά την έξοδο του προϊόντος από τη μονάδα. Η μεταποίηση, η τυποποίηση, η τοπική γαστρονομία και η διάθεση των ψαριών μέσα από τις τουριστικές επιχειρήσεις μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετη αξία και νέες οικονομικές δραστηριότητες.
Η σύνδεση του πρωτογενούς με τον δευτερογενή τομέα επιτρέπει μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού αποτελέσματος να παραμένει στη Θεσπρωτία. Παράλληλα, η ένταξη του τοπικού ψαριού στη γαστρονομική ταυτότητα της περιοχής μπορεί να εμπλουτίσει την τουριστική εμπειρία και να ενισχύσει την αναγνωρισιμότητα του προϊόντος.
Η παραγωγική βάση υπάρχει, όπως και η παρουσία στις διεθνείς αγορές. Οι επόμενες κινήσεις αφορούν το κόστος, τη χρηματοδότηση, τις υποδομές, την εκπαίδευση του προσωπικού, την επιστημονική παρακολούθηση και τη δημιουργία περισσότερης προστιθέμενης αξίας στον ίδιο τον τόπο όπου αναπτύσσεται η παραγωγή.
