Με σχεδόν τα μισά χρήματα από όσα χρειάζονται αναγκάζονται να λειτουργούν οι Δήμοι της χώρας, όπως προκύπτει από την πρώτη σχετική μελέτη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), γεγονός που θέτει σε τροχιά διεκδικήσεων από το κεντρικό κράτος των πόρων που λείπουν και εκτιμώνται στα 2,44 δισ. ευρώ ετησίως.
Το σοβαρό αυτό ζήτημα παρουσίασε χθες στο Δημοτικό Συμβούλιο Ιωαννίνων ο Δήμαρχος Θωμάς Μπέγκας, λίγες ώρες μετά τη συνεδρίαση του Δ.Σ. της ΚΕΔΕ του οποίου είναι μέλος. Η ΚΕΔΕ παρέλαβε και ενέκρινε τη μελέτη με τίτλο «Κόστος λειτουργίας Δήμων για την Άσκηση των Αρμοδιοτήτων τους», η οποία εκπονήθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α.) με τη συμμετοχή επιστημόνων, στελεχών της Αυτοδιοίκησης και εκπροσώπων του Υπουργείου Εσωτερικών.
Όπως τόνισε ο Δήμαρχος Ιωαννίνων, πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη αποτίμηση του πραγματικού κόστους λειτουργίας των Δήμων και της σχέσης του με τους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους. Η μελέτη τεκμηριώνει ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται να ασκεί διαρκώς περισσότερες αρμοδιότητες χωρίς την αντίστοιχη χρηματοδότηση, σε αντίθεση με όσα προβλέπονται από το Σύνταγμα και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι Δήμοι έχουν επιβαρυνθεί τα τελευταία χρόνια με νέες και ιδιαίτερα απαιτητικές αρμοδιότητες, μεταξύ των οποίων η Πολιτική Προστασία, η πρόληψη και η διαχείριση κινδύνων και πολλά άλλα, χωρίς να έχει διασφαλιστεί η αναγκαία χρηματοδοτική και στελεχιακή κάλυψη.
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Για το 2025, το συνολικό ετήσιο λειτουργικό κόστος που απαιτήθηκε για την επαρκή άσκηση των δημοτικών αρμοδιοτήτων υπολογίστηκε στα 5,34 δισ. ευρώ. Αντίθετα, οι τακτικές πιστώσεις και οι θεσμοθετημένοι πόροι που κατευθύνθηκαν προς τους Δήμους ανήλθαν στα 2,90 δισ. ευρώ.
Από τη σύγκριση προκύπτει ένα δομικό χρηματοδοτικό κενό ύψους 2,44 δισ. ευρώ, το οποίο αποτυπώνει το μέγεθος της υποχρηματοδότησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι δαπάνες προσωπικού αντιστοιχούν στο 46,4% του συνολικού λειτουργικού κόστους. Το ενεργειακό κόστος, οι συντηρήσεις και οι τηλεπικοινωνίες καλύπτουν το 27,2%, οι μεταβιβαστικές πληρωμές το 11,2% και οι αμοιβές τρίτων το 5,1%.
Ο Θωμάς Μπέγκας υπογράμμισε ότι το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών είναι ανελαστικό, γεγονός που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα εξοικονόμησης πόρων. Η απόκλιση μεταξύ των πραγματικών αναγκών και των διαθέσιμων πόρων υπερβαίνει ετησίως το 1,3 δισ. ευρώ ως προς τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, ενώ το αντίστοιχο κενό για έργα μέσω της ΣΑΤΑ προσεγγίζει τα 1,2 δισ. ευρώ.
Η μελέτη, σύμφωνα με τον δήμαρχο Ιωαννίνων, επιβεβαιώνει ότι η συνεχής μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς τους απαιτούμενους πόρους συρρικνώνει την οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια των Δήμων και δυσχεραίνει την παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Οι διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ
Η ΚΕΔΕ ζητά τη θεσμοθέτηση μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων, ώστε κάθε νέα αρμοδιότητα να συνοδεύεται από την αναγκαία χρηματοδότηση.
Παράλληλα, προτείνει την αναπροσαρμογή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, ώστε σε βάθος πενταετίας να προσεγγίσουν το 7% του κρατικού προϋπολογισμού, καθώς και τη νομοθετική κατοχύρωση της αρχής ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν θα μεταφέρεται στους Δήμους χωρίς αντίστοιχους πόρους και προσωπικό.
Στις διεκδικήσεις περιλαμβάνονται ακόμη η ενίσχυση των Δήμων με ανθρώπινο δυναμικό, η δημιουργία ειδικού προγράμματος για τη συντήρηση σχολικών κτιρίων και δημοτικών υποδομών, καθώς και ειδική χρηματοδότηση για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την κυβερνοασφάλεια.
Αλλαγές χωρίς χρήματα δεν γίνονται
«Εδώ, συνάδελφοι, χρειάζονται χρήματα και ανθρώπινο δυναμικό. Οι κώδικες και όλα τα υπόλοιπα είναι ασκήσεις επί χάρτου», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Θωμάς Μπέγκας, επισημαίνοντας ότι χωρίς ουσιαστική χρηματοδότηση και επαρκή στελέχωση οι θεσμικές αλλαγές δεν μπορούν να έχουν πρακτικό αποτέλεσμα.
H Τατιάνα Καλογιάννη, επικεφαλής της παράταξης «Ιωάννινα_2023» πρότεινε στη δημοτική αρχή να πιέσει από την πλευρά της ώστε οι Δήμοι να έχουν τεράστιο μερίδιο στο ΕΠΑ 2026-2030 που παρουσιάστηκε χθες από την κυβέρνηση, με ταμείο 23 δισ. ευρώ και να επωφεληθούν κι αυτοί από το πρόγραμμα.
Ο Παντελής Κολόκας, επικεφαλής της παράταξης “Όμορφη Πόλη”, κάλεσε τη δημοτική αρχή να παραδεχτεί δημόσια στους Γιαννιώτες ότι δε μπορεί να υλοποιήσει όσα δεσμεύτηκε προεκλογικά, εξαιτίας της πολιτικής της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.
